जागतिक तणावामुळे US Treasury Yields वाढले आहेत, ज्यामुळे डॉलर मजबूत होत आहे आणि भारतीय रुपया **95.28** जवळ दबावाखाली आहे. वाढलेले Yields अनेकदा भारतीय शेअर्समधून परदेशी गुंतवणूकदार बाहेर काढण्यास कारणीभूत ठरतात आणि सोन्याच्या किमतींवरही याचा परिणाम दिसतो. येत्या काळात जागतिक व्याजदर आणि तेलाच्या किमतीतील अस्थिरता कशी राहील याकडे गुंतवणूकदारांचे लक्ष लागले आहे.
अमेरिकेचे 10-वर्षांचे ट्रेझरी यील्ड (US Treasury Yield) 4.68% च्या जवळ पोहोचले आहे, ज्यामुळे भारतीय शेअर बाजारासह जागतिक बाजारातही उलथापालथ होत आहे. महागाईची चिंता आणि अमेरिका-इराणमधील वाढता तणाव यामुळे हे Yields वाढत आहेत. जेव्हा अमेरिकेचे सरकारी बाँड्स महाग होतात, तेव्हा जगभरातील पैसा तिकडे वळतो. यामुळे डॉलर मजबूत होतो आणि उदयोन्मुख अर्थव्यवस्थांसाठी (Emerging Markets) परिस्थिती आव्हानात्मक बनते.
रुपयावर दबाव
यामुळे भारतीय रुपयावर दबाव वाढत आहे. रुपया 95.28 च्या पातळीजवळ व्यवहार करत आहे. डॉलर मजबूत झाल्यामुळे आयात महाग झाली आहे, आणि तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे भारताची आयात बिले वाढली आहेत, कारण तेल मुख्यत्वे डॉलरमध्ये खरेदी केले जाते. या परिस्थितीमुळे रुपयाची मागणी वाढते आणि त्यावर विक्रीचा दबाव येतो. भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) अनेकदा अशा वेळी बाजारातील अस्थिरता कमी करण्यासाठी हस्तक्षेप करते, परंतु जागतिक व्याजदरांवरच हे सर्व अवलंबून आहे.
शेअर बाजारावर परिणाम
Nifty 50 सारख्या भारतीय शेअर बाजारावरही Yields च्या हालचालींचा परिणाम होतो. US Treasury Yields वाढल्यास, परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदार (FIIs) भारतीय शेअर्समधून पैसे काढून युएस ट्रेझरीमध्ये गुंतवण्यास प्राधान्य देतात, कारण तिथे त्यांना जास्त आणि सुरक्षित परतावा मिळतो. यामुळे भारतीय बाजारातून पैसा बाहेर जातो, ज्यामुळे बाजारातील तरलता (Liquidity) कमी होते आणि मूल्यांवर (Valuations) परिणाम होतो. त्यामुळे, US मधील वाढलेले Yields भारतीय बाजारासाठी एक अडथळा ठरू शकतात आणि तेजीला मर्यादा येऊ शकतात.
सोन्याच्या किमतीतील द्विधा मनस्थिती
सोन्याच्या किमती सध्या एका वेगळ्याच परिस्थितीत अडकल्या आहेत. एका बाजूला, भू-राजकीय तणाव वाढल्यास सोनं सुरक्षित गुंतवणूक मानले जाते, ज्यामुळे किमती वाढायला हव्यात. मात्र, दुसरीकडे, सोनं व्याज किंवा लाभांश देत नाही. जेव्हा बाँड Yields वाढतात, तेव्हा सोन्यापेक्षा बाँड्स अधिक आकर्षक वाटू लागतात. त्यामुळे, भू-राजकीय तणाव सोन्याच्या किमतींना आधार देत आहे, तर वाढलेले Yields किमतींना वर जाण्यापासून रोखत आहेत. जर Yields वाढत राहिले, तर सोन्याच्या किमतींना दीर्घकाळ टिकून राहणे कठीण होईल.
पुढील दिशा
पुढील काळात या सर्व मालमत्तांची (Assets) दिशा अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हच्या (US Federal Reserve) पावलांवर अवलंबून असेल. जरी काही तज्ज्ञ व्याजदर कपातीची (Interest Rate Cuts) शक्यता वर्तवत असले, तरी फेडरल रिझर्व्हने व्याजदर वाढीवर भर कायम ठेवला आहे. गुंतवणूकदार मध्यवर्ती बँकांच्या बैठका आणि तेलाच्या किमतीतील चढ-उतार यावर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत. हॉरमझच्या सामुद्रधुनीत (Strait of Hormuz) तणाव वाढल्यास तेलाच्या किमती आणखी भडकू शकतात, ज्यामुळे महागाई वाढेल आणि व्याजदर जास्त काळ उच्च पातळीवर राहू शकतात.