Whalesbook
अमेरिकेच्या व्यापार तुटीत (Trade Deficit) झालेली ही वाढ दर्शवते की, वर्षभरातील टेरिफ धोरणांमधील (Tariff Policy) मोठे बदल आणि जागतिक व्यापारात संतुलन आणण्याच्या प्रयत्नांनंतरही, विशेषतः आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) तंत्रज्ञानासाठी आवश्यक असलेल्या आयातीमुळे, अमेरिकेच्या व्यापारावर दबाव कायम आहे.
डिसेंबर २०२५ मध्ये वस्तू आणि सेवांमधील अमेरिकेचा व्यापार तूट नोव्हेंबरच्या तुलनेत ३२.६% नी वाढून $७०.३ अब्ज डॉलर्सवर पोहोचली. अर्थतज्ज्ञांनी वर्तवलेल्या $५५.५ अब्ज डॉलर्सच्या अंदाजापेक्षा ही वाढ खूप जास्त आहे. यामागे मुख्य कारण म्हणजे ३.६% नी वाढलेली आयात, जी $३५७.६ अब्ज डॉलर्स इतकी झाली, तर निर्यात १.७% नी घसरून $२८७.३ अब्ज डॉलर्सवर आली. केवळ वस्तूंच्या व्यापारातील तूट $१५.७ अब्ज नी वाढून $९९.३ अब्ज डॉलर्स झाली, तर सेवा क्षेत्रातील तूट थोडी कमी झाली. संपूर्ण २०२५ या वर्षासाठी, वार्षिक तूट $९०१.५ अब्ज डॉलर्सवर स्थिरावली, जी २०२४ च्या तुलनेत ०.२% नी किंचित कमी आहे, मात्र १९६० नंतरची ही तिसरी सर्वात मोठी तूट आहे.
वर्षभरातील बदलत्या व्यापार धोरणांमुळे प्रमुख भागीदारांसोबतच्या व्यापार संतुलनात मोठे बदल झाले. चीनसोबतची तूट वाढलेल्या टेरिफ आणि व्यापार तणावामुळे तब्बल ३२% नी कमी होऊन $२०२ अब्ज डॉलर्सवर आली, जी दोन दशकांतील सर्वात कमी पातळी आहे. याउलट, तैवानसोबतची तूट लक्षणीयरीत्या वाढून वार्षिक $१४७ अब्ज डॉलर्सवर पोहोचली, कारण अमेरिकन कंपन्यांनी AI गुंतवणुकीसाठी तैवानमधून आयात वाढवली. मेक्सिकोसोबतही व्यापारातील तूट $१९७ अब्ज डॉलर्सपर्यंत पोहोचली, जी एक नवीन विक्रम आहे. याउलट, कॅनडासोबतच्या वस्तू व्यापारातील तूट २६% नी कमी होऊन $४६ अब्ज डॉलर्सवर आली.
आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) पायाभूत सुविधांसाठी तंत्रज्ञानाची मजबूत मागणी आयातीच्या आकड्यांवर दिसून आली. अमेरिकन कंपन्यांनी २०२५ मध्ये कंप्युटर चिप्स आणि इतर टेक घटकांची आयात ४.२% नी वाढवली. AI विकासासाठी आवश्यक असलेल्या कंप्युटर ॲक्सेसरीज आणि भांडवली वस्तूंची (Capital Goods) आयात वाढली. यामुळे वस्तू व्यापारातील एकूण तूट $१.२४ ट्रिलियन डॉलर्सपर्यंत पोहोचली. तंत्रज्ञानातील प्रगती कशाप्रकारे टेरिफचा प्रभाव कमी करून आयातीचा दबाव वाढवू शकते, हे यातून स्पष्ट होते.
२०२५ मध्ये लागू केलेल्या टेरिफ उपायांनंतरही, अमेरिकेच्या एकूण व्यापार तुटीवर त्यांचा मर्यादित परिणाम दिसून आला. टेरिफमुळे व्यापाराचा प्रवाह बदलला आणि विशेषतः चीनसोबतची तूट कमी झाली, पण एकूण तुटीला आळा बसला नाही. कंपन्यांनी चीनऐवजी कमी टेरिफ असलेल्या देशांकडे आपला मोर्चा वळवला, ज्यामुळे आयातीचे प्रमाण कमी होण्याऐवजी व्यापार वळवला गेला. वाढलेल्या शुल्कांमध्येही आयातीत वाढ होणे हे दर्शवते की काही वस्तूंना मागणी स्थिर आहे किंवा पर्यायी सोर्सिंगवर (Sourcing) भर दिला जात आहे. टेरिफ हे खरं तर अमेरिकन आयातदारांनी भरलेले कर आहेत, ज्याचा भार अनेकदा ग्राहकांवर जास्त किमतींच्या रूपात पडतो.
संरक्षणवादी धोरणे (Protectionist Policies) असूनही मोठ्या व्यापार तुटीचे सातत्य हे आर्थिक दृष्ट्या एक आव्हान आहे. तैवान आणि व्हिएतनामसारख्या देशांसोबत वाढलेली तूट भविष्यात व्यापार वादाचे मुद्दे बनू शकते. तसेच, तंत्रज्ञान आणि इतर वस्तूंसाठी देशांतर्गत मागणीमुळे आयातीत होणारी वाढ, देशांतर्गत उत्पादनापेक्षा जास्त मागणी दर्शवते, ज्यामुळे परदेशी पुरवठा साखळीवर (Supply Chain) अवलंबून राहावे लागत आहे. हा कल अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेत दशकांपासून असलेले संरचनात्मक असंतुलन (Structural Imbalances) कायम ठेवू शकतो. वस्तू व्यापारातील $१.२४ ट्रिलियन डॉलर्सची विक्रमी तूट हेच दर्शवते की व्यापक व्यापार धोरणे या मूळ समस्येवर तोडगा काढू शकलेली नाहीत. दुसरीकडे, अमेरिकेतील कामगार बाजाराने (Labor Market) चांगली कामगिरी केली आहे. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये संपलेल्या आठवड्यात सुरुवातीच्या बेरोजगारांच्या दाव्यांमध्ये (Initial Jobless Claims) २३,००० नी घट होऊन ते २,०६,००० वर आले आहेत. कामगार बाजारातील ही ताकद ग्राहकांची मागणी टिकवून ठेवू शकते, ज्यामुळे आयातीला आधार मिळत राहील.