अमेरिकेची अर्थव्यवस्था: रोजगारात दिलासा पण महागाई आणि युद्धाचे सावट!

रोजगारात संमिश्र संकेत (Mixed Signals in Jobs Report)

अमेरिकेतील नवीन आकडेवारीनुसार, सलग दोन वर्षांतील सर्वात कमी आकडेवारीसह बेरोजगारी भत्ते (unemployment benefits) घेणाऱ्यांची संख्या 17.9 लाखांवर आली आहे. याचा अर्थ असा की, नोकऱ्या गमावणारे लोक लवकर नवीन नोकऱ्या शोधत आहेत. मार्च महिन्यातील नॉन-फार्म पेरोल (Nonfarm Payrolls) 178,000 ने वाढले, जे अंदाजापेक्षा चांगले होते, आणि बेरोजगारीचा दर 4.3% वर कायम आहे. मात्र, सुरुवातीचे बेरोजगारी अर्ज (initial jobless claims) जे पुढील काळाचे सूचक आहेत, ते एप्रिलच्या पहिल्या आठवड्यात 219,000 पर्यंत वाढले आहेत. यातील विरोधाभास दर्शवतो की दीर्घकाळ बेरोजगार राहणाऱ्यांची संख्या कमी होत असली, तरी नवीन अर्ज येण्याचे प्रमाण वाढत आहे.

भू-राजकीय तणावामुळे महागाई वाढण्याचा धोका

रोजगार बाजार हा सध्या मोठे भू-राजकीय तणाव आणि महागाईच्या दबावाखाली काम करत आहे. इराणमधील संघर्षाने कच्च्या तेलाच्या (Brent Crude) किमती सुमारे $111 प्रति बॅरलपर्यंत पोहोचवल्या आहेत. मार्च महिन्यातील ग्राहक किंमत निर्देशांक (CPI) महागाई वार्षिक 3.3% पर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे, जी मे 2024 नंतरची सर्वोच्च पातळी असेल. अर्थतज्ज्ञांचा इशारा आहे की वाढत्या ऊर्जा खर्चामुळे पुरवठा साखळीवर (supply chains) परिणाम होईल आणि वस्तू व सेवांच्या किमती वाढतील. यामुळे फेडरल रिझर्व्हला (Federal Reserve) व्याजदर कपात (interest rate cut) करण्याचे स्वातंत्र्य मर्यादित होऊ शकते.

कंपन्यांची सावध भूमिका आणि 'के-आकाराची' अर्थव्यवस्था

सध्याच्या आकडेवारीनुसार, 'लो-हायर, लो-फायर' (low-hire, low-fire) असे चित्र दिसत आहे, जिथे नोकऱ्या देण्याचे आणि नोकऱ्या गमावण्याचे प्रमाण कमी आहे. कामगार दलातील सहभाग (Labor force participation) 61.9% पर्यंत घसरला आहे, म्हणजेच काही लोक केवळ नोकरीच्या वाढीमुळे नव्हे, तर कामाच्या शोधात नसल्यामुळेही बेरोजगारीच्या दरात स्थिरता दिसत आहे. कंपन्या नवीन भू-राजकीय धोके आणि ऊर्जा किमतींमधील चढ-उतारामुळे भरतीबाबत अधिक सावध होत आहेत. इराण युद्धामुळे इंधनावरील खर्च वाढला आहे, तसेच जागतिक पुरवठा साखळीत व्यत्यय आला आहे. सर्वात गंभीर बाब म्हणजे, श्रीमंत कुटुंबे आणि कमी उत्पन्न असलेल्या कुटुंबांमधील खर्च करण्याच्या क्षमतेतील वाढती दरी, ज्याला 'के-आकाराची' (K-shaped) अर्थव्यवस्था म्हणतात, ती आणखी असुरक्षितता निर्माण करत आहे. सेवा क्षेत्रातील (services sector) ISM रोजगार घट (ISM employment component) 45.2 पर्यंत घसरली आहे, जी एकूण रोजगाराच्या आकडेवारीच्या विरुद्ध आहे.

आगामी काळातील अनिश्चितता आणि फेडचे धोरण

सध्याच्या आकडेवारीमध्ये काही सकारात्मक गोष्टी दिसत असल्या तरी, बाजारात आगामी काळात चढ-उतार अपेक्षित आहेत. अर्थतज्ज्ञांचा अंदाज आहे की फेडरल रिझर्व्ह (Federal Reserve) व्याजदर स्थिर ठेवू शकते आणि महागाईचे आकडे तसेच भू-राजकीय घटनांवर बारकाईने लक्ष ठेवेल. येणारा ग्राहक किंमत निर्देशांक (Consumer Price Index) अहवाल ऊर्जा किमतींचा महागाईवर होणारा परिणाम दर्शवेल, ज्यामुळे ते फेडच्या लक्ष्यापेक्षा जास्त वाढू शकते. पुढील काळात रोजगार बाजाराची दिशा भू-राजकीय तणाव कसा सुटतो आणि त्याचा ऊर्जा किमती व जागतिक आर्थिक स्थिरतेवर काय परिणाम होतो यावर अवलंबून असेल.