अमेरिका-इराण युद्धविराम: आशियाई बाजारात तेजी, पण रुपयाची दमछाक!

अमेरिकेने इराणसोबत युद्धविराम जाहीर केल्यानंतर जागतिक बाजारात दिलासा मिळाला आहे. या घोषणेनंतर ब्रेंट क्रूड (Brent Crude) तेलाच्या दरात 12 टक्क्यांहून अधिक घसरण झाली असून, ते आता सुमारे $95 प्रति बॅरल वर आले आहे. या भू-राजकीय तणावाच्या समाधानामुळे भारतीय रुपया आणि आशियाई बाजारांनाही मोठी चालना मिळाली आहे.

मात्र, रुपयाला तात्पुरता दिलासा मिळाला असला तरी, चलन बाजारातील तज्ज्ञ (Forex Dealers) रुपया ₹90 प्रति डॉलर च्या मजबूत पातळीवर परत येण्याबद्दल साशंक आहेत. त्यांचे म्हणणे आहे की, रुपयाची कायमस्वरूपी सुधारणा होण्यासाठी परकीय संस्थात्मक गुंतवणूकदारांकडून (FII) मोठ्या प्रमाणात इनफ्लो (inflows) येणे आणि अर्थव्यवस्थेत मोठे बदल होणे आवश्यक आहे. विशेषतः, मागील काही काळात तणावामुळे रुपया 4.5 टक्के घसरला होता, ज्यामुळे तो FY26 मध्ये आशियातील सर्वात खराब कामगिरी करणारी चलन बनली होती.

भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) रुपयाला स्थिर करण्यासाठी सक्रियपणे हस्तक्षेप करत आहे. बाजारातील गैरवापर रोखण्यासाठी, RBI ने बँकांच्या नेट ओपन पोझिशन्सवर (Net Open Positions) $100 दशलक्ष ची मर्यादा घातली आहे आणि नॉन-डिलिव्हरेबल फॉरवर्ड (NDF) करारांवर निर्बंध घातले आहेत. तसेच, रद्द केलेले फॉरेन एक्सचेंज डेरिव्हेटिव्ह कॉन्ट्रॅक्ट्स (Foreign Exchange Derivative Contracts) पुन्हा बुक करण्यासही केंद्रीय बँकेने बंदी घातली आहे.

युद्धविरामासाठी एक प्रमुख अट म्हणजे होर्मुझच्या सामुद्रधुनीचे (Strait of Hormuz) संरक्षण करणे, जी ऊर्जेच्या व्यापारासाठी एक महत्त्वाची जलवाहतूक मार्ग आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प (Donald Trump) यांनी ही अट ठेवली आहे. इस्रायलने वाटाघाटींना वेळ देण्यासाठी दोन आठवड्यांसाठी बॉम्ब हल्ले थांबवण्यास सहमती दर्शविली आहे.