अमेरिकेत महागाईचा दर जून महिन्यात **4.2%** वरून घसरून **3.5%** वर आला आहे. ऊर्जा क्षेत्रातील किमतीत **5.7%** ची घट हे याचे मुख्य कारण ठरले. इंधनाच्या कमी झालेल्या दरांमुळे नागरिकांना तात्पुरता दिलासा मिळाला असला, तरी होर्मुझ सामुद्रधुनीतील भू-राजकीय तणावामुळे तेलाच्या वाढत्या जागतिक किमतींकडे गुंतवणूकदारांचे लक्ष लागले आहे.
अमेरिकेच्या श्रम सांख्यिकी ब्युरोने (US Bureau of Labor Statistics) दिलेल्या माहितीनुसार, जून महिन्यात ग्राहक महागाई वार्षिक 3.5% पर्यंत खाली आली आहे, जी मे महिन्यातील 4.2% पेक्षा कमी आहे. ऊर्जा निर्देशांकात 5.7% ची घट झाल्यामुळे महागाई कमी होण्यास मोठी मदत झाली. याउलट, अन्न आणि निवासासारख्या इतर श्रेणींमध्ये किमतीतील वाढ कायम आहे.
भारतातील गुंतवणूकदारांसाठी, अमेरिकेच्या महागाईचे आकडे खूप महत्त्वाचे आहेत. कारण ते फेडरल रिझर्व्हच्या (Federal Reserve) व्याजदर धोरणावर परिणाम करतात, ज्याचा जागतिक भांडवली प्रवाह आणि भारतीय रुपयाच्या हालचालींवर थेट परिणाम होतो.
मुख्य महागाई आणि ऊर्जा बाजारातील धोके
एकूण महागाई कमी झाली असली तरी, कोर महागाई दर (Core Inflation) जो अन्न आणि ऊर्जा वगळता इतर वस्तू आणि सेवांचा दर मोजतो, तो वार्षिक 2.6% वर स्थिर राहिला. याचा अर्थ असा की, ऊर्जा दरांमुळे तात्पुरता दिलासा मिळाला असला तरी, अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेतील इतर क्षेत्रात किमती वाढण्याचा दबाव कायम आहे. यामुळे फेडरल रिझर्व्ह भविष्यातील पतधोरणाबाबत काय निर्णय घेते हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.
तेलाच्या वाढत्या किमती आणि भू-राजकीय दबाव
महागाई कमी झाली असली तरी, ऊर्जा बाजारातील चढ-उतारामुळे परिस्थिती बदलू शकते. ब्रेंट क्रूड (Brent crude) $86 प्रति बॅरल आणि वेस्ट टेक्सास इंटरमीडिएट (WTI) $80 च्या आसपास व्यवहार करत आहे, जे जवळपास एका महिन्यातील उच्चांक आहेत. होर्मुझ सामुद्रधुनीसारख्या (Strait of Hormuz) महत्त्वाच्या सागरी मार्गांमधील भू-राजकीय तणावामुळे तेलाच्या पुरवठ्यात व्यत्यय येण्याची चिंता वाढली आहे. जर तेलाच्या किमतीत वाढ कायम राहिली, तर महागाई कमी करण्याच्या प्रयत्नांवर पाणी फेरू शकते.
फेडरल रिझर्व्हच्या धोरणांवर परिणाम
फेडरल रिझर्व्हचे गव्हर्नर क्रिस्टोफर वॉलर (Christopher Waller) यांनी नुकतेच सांगितले आहे की, मध्यवर्ती बँकेने भूतकाळातील आकडेवारीपेक्षा सद्यस्थितीतील आर्थिक परिस्थितीनुसार धोरणे ठरवावीत. याचा अर्थ असा की, महागाईचे पुढील आकडे बारकाईने तपासले जातील की किमतीवरील दबाव खरोखरच नियंत्रणात आहे की केवळ तात्पुरता दिलासा आहे.
गुंतवणूकदार होर्मुझ सामुद्रधुनीतील घडामोडी आणि आगामी क्रूड तेल इन्व्हेंटरी डेटावर लक्ष ठेवतील, कारण या घटकांचा येत्या काही महिन्यांत तेलाच्या किमतीतील अस्थिरता ठरवू शकते. तसेच, फेडरल रिझर्व्ह सध्याची भूमिका कायम ठेवणार की नवीनतम महागाई ट्रेंड आणि त्यांच्या संभाव्य आर्थिक वाढीवरील परिणामांवर आधारित व्याजदराच्या अपेक्षांमध्ये बदल करणार, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.