२०२६ च्या दुसऱ्या तिमाहीत परदेशी गुंतवणूकदारांनी अमेरिकन शेअर्समध्ये तब्बल **$426 अब्ज** गुंतवले आहेत, मात्र तरीही अमेरिकन डॉलरमध्ये फारशी तेजी दिसून येत नाहीये. अमेरिकेचे प्रचंड कर्ज आणि आर्थिक आरोग्य याबद्दलची चिंता शेअर मार्केटमधील वाढती मागणी असूनही डॉलरवर दबाव आणत आहे.
अमेरिकेच्या आर्थिक बाजारात सध्या एक वेगळेच चित्र दिसत आहे. गुंतवणूकदार अमेरिकन शेअर्समध्ये मोठ्या प्रमाणात पैसे गुंतवत आहेत, पण त्याचा परिणाम डॉलरवर होताना दिसत नाहीये. २०२६ च्या दुसऱ्या तिमाहीत, परदेशी गुंतवणूकदारांनी अमेरिकन इक्विटीमध्ये (Equities) विक्रमी $426 अब्ज ची गुंतवणूक केली.
सहसा, जेव्हा एखाद्या देशाच्या मालमत्तेमध्ये इतकी मागणी वाढते, तेव्हा तिथल्या चलनाची किंमत वाढायला हवी. पण अमेरिकन डॉलर मात्र एकाच रेंजमध्ये फिरत आहे आणि त्यात कमजोरी दिसत आहे.
याचा अर्थ असा होतो की, जागतिक गुंतवणूकदार डॉलरमध्ये पैसे ठेवण्याऐवजी अमेरिकन कंपन्यांमध्ये जास्त रस दाखवत आहेत. त्यांना अमेरिकन कंपन्यांमध्ये गुंतवणुकीची चांगली संधी दिसत असावी. भारतीय गुंतवणूकदारांसाठी, जागतिक आर्थिक घडामोडींवर लक्ष ठेवताना हे लक्षात ठेवायला हवं की चलनाची किंमत फक्त शेअर मार्केटमधील मागणीवर अवलंबून नसते.
अमेरिकन डॉलर कमकुवत होण्यामागे काही मोठी कारणं आहेत. सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे, अमेरिकेवरील सार्वजनिक कर्ज $40 ट्रिलियन च्या पुढे गेलं आहे. एवढं मोठं कर्ज आणि त्यावरचं व्याज यामुळे अमेरिकेच्या आर्थिक आरोग्यावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झालं आहे, ज्यामुळे डॉलरवरील विश्वास कमी होत आहे.
यासोबतच, अमेरिकेच्या ट्रेझरीने (Treasury) बॉण्ड मार्केटमध्येही (Bond Market) आपली सक्रियता वाढवली आहे. यामध्ये दीर्घकालीन कर्जाची पुनर्खरेदी (Buybacks) यांचा समावेश आहे. या धोरणांमुळे व्याजदर नियंत्रणात ठेवण्याचा सरकारचा प्रयत्न असतो, पण याचा डॉलरवर नकारात्मक परिणाम होऊ शकतो, कारण बाजारात संदेश जातो की सरकार कर्जाचा खर्च कमी करण्याला जास्त महत्त्व देत आहे.
याव्यतिरिक्त, हवामानातील टोकाचे बदल (Extreme Climate Stress) देखील आर्थिक अंदाजांवर परिणाम करत आहेत. विकसित देशांमध्ये तीव्र उष्णतेच्या लाटांमुळे पायाभूत सुविधा आणि ऊर्जा ग्रिड्सच्या कार्यक्षमतेवर परिणाम होत आहे. कंपन्यांसाठी कामाचा खर्च वाढत आहे आणि उत्पादकता कमी होत आहे. या घटनांचा थेट आर्थिक परिणाम मोजणं कठीण असलं तरी, गुंतवणूकदार आता त्यांच्या गुंतवणुकीत या जोखमींचा विचार करत आहेत.
गुंतवणूकदारांसाठी, ही परिस्थिती समजून घेणं महत्त्वाचं आहे. केवळ शेअर बाजारातील आकडेवारी पाहणं पुरेसं नाही. अमेरिकन डॉलरची स्थिरता भविष्यात फेडरल रिझर्व्ह (Federal Reserve) महागाई नियंत्रणात ठेवताना प्रचंड कर्जाचं व्यवस्थापन कसं करतं यावर अवलंबून असेल. अमेरिकन ट्रेझरीकडून येणारी आर्थिक धोरणांमधील माहिती आणि जागतिक गुंतवणूकदारांची अमेरिकन चलनाबद्दलची भूमिका यावर पुढचं चित्र स्पष्ट होईल.