अमेरिकेत ३० वर्षांच्या फिक्स्ड मॉर्टगेज रेट्समध्ये मोठी वाढ होऊन ते **६.७१%** वर पोहोचले आहेत. जुलै २०२५ नंतरची ही सर्वोच्च पातळी असून, वाढती महागाई आणि ट्रेझरी यील्ड्सचा फटका थेट अमेरिकन अर्थव्यवस्थेला बसत आहे. या घडामोडींचा परिणाम भारतीय शेअर बाजार, परकीय गुंतवणूक (FII) आणि रुपयाच्या मूल्यावरही होण्याची शक्यता आहे.
मॉर्टगेज रेट्समधील वाढीचे कारण काय?
'फ्रेडी मॅक' (Freddie Mac) च्या ताज्या आकडेवारीनुसार, अमेरिकेत ३० वर्षांच्या फिक्स्ड मॉर्टगेजचा सरासरी दर ६.७१% वर पोहोचला आहे. मागील वेळी हा दर ६.६६% होता. हे दर प्रामुख्याने १० वर्षांच्या अमेरिकन ट्रेझरी यील्ड्सवर अवलंबून असतात. सध्या महागाई आणि भू-राजकीय तणावामुळे (विशेषतः अमेरिका-इराण संबंध) कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्या आहेत, ज्यामुळे गुंतवणूकदारांनी सरकारी रोख्यांवर (Government Debt) अधिक परताव्याची मागणी केली आहे, परिणामी बँकांचा कर्ज देण्याचा खर्च वाढला आहे.
भारतीय बाजारावर काय परिणाम होईल?
अमेरिकेतील वाढते व्याजदर थेट भारतीय बाजारावर परिणाम करतात. जेव्हा अमेरिकन दर वाढतात, तेव्हा डॉलर मजबूत होतो. यामुळे परदेशी गुंतवणूकदार (FIIs) भारतीय बाजारपेठेतील पैसा काढून पुन्हा सुरक्षित अशा अमेरिकन मालमत्तांमध्ये गुंतवू शकतात. याशिवाय, ज्या भारतीय कंपन्यांनी परकीय कर्ज घेतले आहे, त्यांच्या कर्जाचा हप्ता फेडण्याचा खर्च (Borrowing Cost) वाढतो, ज्याचा थेट फटका रुपयाच्या मूल्यास बसू शकतो.
फेडरल रिझर्व्हची भूमिका (Fed Outlook)
फेडरल रिझर्व्हचे गव्हर्नर ख्रिस्तोफर वॉलर यांनी स्पष्ट केले आहे की, पुढील धोरणात्मक निर्णय पूर्णपणे डेटावर आधारित असतील. ११ सप्टेंबर २०२६ रोजी येणारा महागाईचा अहवाल अत्यंत महत्त्वाचा असणार आहे. १५-१६ सप्टेंबरला होणाऱ्या धोरणात्मक बैठकीत फेड काय निर्णय घेते, यावर आता संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे. जर महागाईची आकडेवारी अंदाजापेक्षा जास्त आली, तर व्याजदरात वाढ कायम राहू शकते, ज्यामुळे जागतिक स्तरावर लिक्विडिटीवर दबाव वाढेल.