अमेरिकन ट्रेझरी आज $25 अब्ज किमतीचे 30-वर्षांचे बॉण्ड्स विकणार आहे. या लिलावापूर्वी बॉण्ड यील्ड 25 वर्षांतील सर्वोच्च पातळीवर पोहोचले आहेत. वाढती महागाई आणि सरकारच्या मोठ्या कर्जामुळे हे घडले आहे. याचा थेट परिणाम सर्वसामान्यांसाठी कर्जे महाग होण्यावर होईल.
अमेरिकेची ट्रेझरी आज $25 अब्ज किमतीच्या 30-वर्षांच्या बॉण्ड्सचा लिलाव करणार आहे. या लिलावात यील्ड सुमारे 5.23% पर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे. हा दर 2001 नंतरचा 30-वर्षांच्या सरकारी कर्जासाठीचा सर्वात महाग दर आहे.
बाजारात सध्या प्रचंड दबाव आहे. गुंतवणूकदार वाढती महागाई आणि वाढता राष्ट्रीय कर्जभार यांमुळे चिंताग्रस्त आहेत.
यील्ड का वाढत आहेत?
दीर्घकालीन बॉण्ड यील्ड्स वाढण्यामागे अनेक कारणे आहेत. मुख्य कारण म्हणजे महागाई (Inflation). यामुळे गुंतवणूकदार पैशांचे घटणारे मूल्य भरून काढण्यासाठी जास्त परतावा मागत आहेत. दुसरे म्हणजे, अमेरिकेचा अर्थसंकल्पीय तूट (Budget Deficit) मोठी आहे, ज्यामुळे सरकारला मोठ्या प्रमाणात कर्ज घ्यावे लागत आहे. एका बाजूला सरकारचे हे मोठे कर्ज आणि दुसरीकडे कंपन्या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) सारख्या प्रकल्पांसाठी मोठ्या प्रमाणात भांडवल उचलत आहेत. या वाढत्या मागणीमुळे भांडवलाची स्पर्धा वाढली असून व्याजदर वर गेले आहेत.
ट्रेझरीच्या धोरणात संभाव्य बदल?
ट्रेझरी अधिकाऱ्यांनी नुकतेच त्यांच्या कर्ज धोरणात बदल करण्याचे संकेत दिले आहेत. पूर्वी ते दीर्घकालीन कर्ज विक्री 'वाढवण्याची' योजना आखत होते. मात्र, आता त्यांनी 'बदल' हा शब्द वापरला आहे. अनेक बाजारातील विश्लेषकांच्या मते, याचा अर्थ ते दीर्घकालीन बॉण्ड्सचा पुरवठा कमी करू शकतात.
याऐवजी, सरकार दोन ते सात वर्षांच्या मुदतीच्या ट्रेझरी नोट्ससारखे अल्प-मुदतीचे कर्ज जास्त जारी करण्याचा विचार करू शकते. यामुळे तात्काळ कर्ज घेण्याचा खर्च कमी होईल, परंतु भविष्यात व्याजदर जास्त राहिल्यास 'रिफायनान्सिंग रिस्क' (Refinancing Risk) वाढू शकते.
संपूर्ण अर्थव्यवस्थेवर परिणाम
गुंतवणूकदार आणि सामान्य लोकांसाठी, हे उच्च ट्रेझरी यील्ड्स अर्थव्यवस्थेतील कर्जाच्या खर्चासाठी एक मापदंड म्हणून काम करतात. जेव्हा अमेरिकन सरकार जास्त व्याजदर देते, तेव्हा गृहकर्ज (Mortgage), वाहन कर्ज आणि कॉर्पोरेट क्रेडिट यांसारख्या इतर कर्जांसाठीही व्याजदर वाढतात.
या उच्च दरांनंतरही, दीर्घकालीन सरकारी बॉण्ड्सची मागणी फारशी उत्साहवर्धक नाही. गुंतवणूकदार बाजाराबाबत साशंक आहेत आणि त्यांना वाटते की विक्रीचा जोर अजून थांबलेला नाही. या सावधगिरीमुळे, ट्रेझरीला $25 अब्ज च्या ऑफरसाठी पुरेसे खरेदीदार आकर्षित करण्यासाठी कदाचित आणखी जास्त यील्ड्स द्यावे लागतील. बाजारासाठी सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे या लिलावाचे निकाल - विशेषतः, या वाढलेल्या यील्ड स्तरांवर पुरेशी मागणी आहे की नाही, ज्यामुळे बाजारातील भावना स्थिर होतील, की यील्ड्स आणखी वाढतील.