Whalesbook
UPI व्यवहारांनी मोडले सर्व रेकॉर्ड!
भारताची डिजिटल पेमेंट प्रणाली 'युनिफाईड पेमेंट्स इंटरफेस' (UPI) ने जानेवारी महिन्यात आर्थिक व्यवहारांचा नवा इतिहास रचला आहे. नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (NPCI) च्या आकडेवारीनुसार, जानेवारी 2026 मध्ये UPI द्वारे ₹28.33 लाख कोटी मूल्याचे व्यवहार झाले, तर व्यवहारांची संख्या 21.70 अब्ज इतकी प्रचंड होती. हा आकडा मागील महिना, म्हणजेच डिसेंबर 2025 मधील ₹27.97 लाख कोटींच्या तुलनेत मोठी वाढ दर्शवतो.
महिन्या-दर-महिन्याला आणि वर्षा-दर-वर्षाला लक्षणीय वाढ
मासिक आधारावर (Month-on-Month) UPI व्यवहारांच्या मूल्यामध्ये 21% वाढ झाली आहे. तर, वार्षिक आधारावर (Year-on-Year) व्यवहारांच्या संख्येत 28% आणि मूल्यामध्ये 21% ची वाढ नोंदवण्यात आली आहे. रोज सरासरी 700 दशलक्ष (70 कोटी) पेक्षा जास्त व्यवहार होत असून, दैनंदिन सरासरी व्यवहार मूल्य सुमारे ₹91,403 कोटी आहे. या आकडेवारीवरून UPI चा वापर किती वेगाने वाढत आहे, हे स्पष्ट होते.
वर्ल्डलाइन इंडिया आणि पेमेंट इंडस्ट्री
UPI ची ही जबरदस्त वाढ पेमेंट इन्फ्रास्ट्रक्चर कंपन्यांसाठीही महत्त्वाची आहे. जागतिक स्तरावर पेमेंट प्रोसेसिंगमध्ये सक्रिय असलेल्या वर्ल्डलाइन एसए (Worldline SA) कंपनीचे मार्केट कॅपिटलायझेशन (Market Capitalization) जानेवारी 2026 पर्यंत अंदाजे $0.55 अब्ज USD होते. मात्र, या वाढत्या डिजिटल इकोसिस्टममध्येही काही कंपन्यांना आव्हानांचा सामना करावा लागत आहे. वर्ल्डलाइनचे शेअर परफॉर्मन्स काही काळापासून बाजारातील इतर निर्देशांकांपेक्षा कमी राहिला आहे.
डिजिटल इकॉनॉमीचे भविष्य आणि UPI चे स्थान
UPI आता केवळ पेमेंट सिस्टम राहिलेली नाही, तर ती भारताच्या डिजिटल अर्थव्यवस्थेचा कणा बनली आहे. 2026 पर्यंत भारतीय डिजिटल पेमेंट मार्केट $10 ट्रिलियन पर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे. फोनपे (PhonePe), गुगल पे (Google Pay) आणि पेटीएम (Paytime) सारखे ॲप्स या वाढीचे प्रमुख चालक आहेत. सरकारचे डिजिटल इंडिया अभियान, स्मार्टफोनचा वाढता वापर आणि सोप्या पेमेंट पद्धती यामुळे UPI चा अवलंब सर्वसामान्यांपासून मोठ्या उद्योगांपर्यंत वाढत आहे.
आर्थिक समावेशन आणि क्रेडिटसाठी नवे मार्ग
UPI मुळे केवळ दैनंदिन व्यवहारच सोपे झाले नाहीत, तर ते आर्थिक समावेशन (Financial Inclusion) वाढवण्यासाठीही प्रभावी ठरत आहे. UPI द्वारे होणारे डिजिटल व्यवहार आता कर्जदारांसाठी (Lenders) क्रेडिट मूल्यांकन (Credit Assessment) करण्यासाठी महत्त्वाचे ठरत आहेत, ज्यामुळे लोकांना सहजपणे कर्ज मिळण्यास मदत होत आहे. भविष्यात UPI मल्टी-सिग्नेटरी व्यवहार आणि मायक्रो एटीएमद्वारे रोख काढणे यासारखे नवीन फीचर्स येण्याची शक्यता आहे, जे UPI ला आणखी उपयुक्त बनवतील.