ट्रम्प टॅरिफ्स परतणार? अमेरिकेत जुलैपासून महागाई वाढीची भीती!

सेक्शन 301: टॅरिफ्स परत आणण्याचा नवा मार्ग

ट्रेझरी सेक्रेटरी स्कॉट बेसेंट यांनी मोठे संकेत दिले आहेत की, ट्रम्प प्रशासनाचे टॅरिफ्स (Tariffs) जुलै महिन्यापर्यंत पूर्वीच्या स्तरावर परत आणले जाऊ शकतात. सुप्रीम कोर्टाने टॅरिफ लावण्यासाठी आपत्कालीन अधिकारांचा वापर रोखल्यानंतर, 'सेक्शन 301' हा आता अधिक कायदेशीर आधार देणारा मार्ग ठरत आहे. हा बदल कठोर व्यापार धोरणांना आणि देशांतर्गत उद्योगांना पाठिंबा देण्याकडे एक मोठे पाऊल असल्याचे दिसते. चीन, युरोपियन युनियन आणि आशियाई अर्थव्यवस्थांसह अनेक जागतिक उत्पादन क्षेत्रांमध्ये 'ओव्हरकॅपॅसिटी' (Overcapacity) आणि कामगार गैरव्यवहारांसारख्या समस्यांसाठी 'सेक्शन 301' अंतर्गत तपासणी केली जात आहे. बेसेंट यांच्या मते, हा टॅरिफ लावण्यासाठी एक स्पष्ट मार्ग आहे, परंतु नेमकी व्याप्ती आणि दर अजूनही पुनरावलोकनावर अवलंबून आहेत, ज्यामुळे व्यवसायांसाठी मोठी अनिश्चितता निर्माण झाली आहे.

महागाई आणि वाढीची चिंता वाढली

या पार्श्वभूमीवर, अमेरिकेची अर्थव्यवस्था मिश्र संकेत देत आहे. बेसेंट यांना यंदा 3% ते 3.5% पेक्षा जास्त आर्थिक वाढीचा अंदाज आहे आणि कोअर इन्फ्लेशन (Core Inflation) कमी होणे हे सकारात्मक चिन्ह मानले जात आहे. मात्र, अर्थव्यवस्थेतील काही आकडे चिंतेचे कारण ठरत आहेत. मार्च 2026 मध्ये हेडलाइन सीपीआय (CPI) महागाई फेब्रुवारीतील 2.4% वरून 3.3% पर्यंत वाढली, ज्याचे मुख्य कारण ऊर्जा किमतींमध्ये झालेली 12.5% ची मोठी वाढ आहे, विशेषतः पेट्रोलच्या दरात. इराणमधील संघर्षामुळे तेलाच्या पुरवठ्यात व्यत्यय येत असल्याने ही वाढ अधिकच गंभीर झाली आहे. अन्न आणि ऊर्जा वगळता कोअर इन्फ्लेशन 2.6% पर्यंत वाढले. अर्थतज्ज्ञांचे मत आहे की टॅरिफमुळे ग्राहक किमती वाढतात आणि पूर्वीही टॅरिफ्स महागाई वाढवण्यात कारणीभूत ठरले होते. व्हॅनगार्ड (Vanguard) ने वाढत्या ऊर्जा किमती आणि टॅरिफमुळे वाढणाऱ्या खर्चाचे सुरुवातीचे संकेत पाहून 2026 साठी आर्थिक वाढीचा अंदाज 2.3% पर्यंत कमी केला आहे, तर कोअर इन्फ्लेशनचा अंदाज वाढवला आहे. नवीन टॅरिफ्समुळे किमतींवर आणखी दबाव येण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे महागाई नियंत्रणात आणण्याच्या प्रयत्नांना अडथळा येऊ शकतो आणि आर्थिक वाढीवर परिणाम होऊ शकतो.

जागतिक व्यापार आणि पुरवठा साखळीवर व्यापक परिणाम

'सेक्शन 301' अंतर्गत टॅरिफ्स परत आणणे हा जागतिक व्यापार आणि आर्थिक नियोजनासाठी एक मोठा बदल आहे. पूर्वी 'सेक्शन 301' टॅरिफ्समुळे पुरवठा साखळी (Supply Chain) विस्कळीत झाली होती, विशेषतः इलेक्ट्रॉनिक्स आणि ऑटोमोटिव्ह क्षेत्रात. सुरुवातीला चीनसोबतचा व्यापार तूट कमी करण्याचा उद्देश होता, परंतु यामुळे वस्तूंचे मूळ ठिकाण बदलले, एकूण मागणी कमी झाली नाही. व्हिएतनाम आणि तैवानसारख्या देशांतील निर्यातदारांना फायदा झाला, कारण अमेरिकन कंपन्यांनी इतर पुरवठादारांचा शोध घेतला. या बदलांमुळे नवीन ठिकाणी मुक्त व्यापार करार होत नाहीत, ज्यामुळे अमेरिकेची स्पर्धात्मकता कमी होऊ शकते. सध्याच्या तपासांमध्ये अनेक अर्थव्यवस्थांमधील 'ओव्हरकॅपॅसिटी'ला लक्ष्य केले जात आहे. टीकाकारांचे म्हणणे आहे की व्यापक टॅरिफ्समध्ये स्पष्टता नसते आणि ते अमेरिकन कंपन्यांसाठी आयातित भागांच्या किमती वाढवू शकतात, तसेच इतर देशांकडून प्रतिशोधात्मक कारवाईला (Retaliation) आमंत्रण देऊ शकतात. टॅरिफ्सचा ग्राहक किमतींवर झालेला परिणाम स्पष्ट आहे; त्यांनी आयातित आणि देशांतर्गत दोन्ही वस्तूंच्या किमती वाढवल्या आहेत, ज्यामुळे कमी उत्पन्न असलेल्या कुटुंबांवर अधिक भार पडला आहे. फेडरल रिझर्व्हच्या (Federal Reserve) व्याजदर धोरणावरही याचा परिणाम होतो. महागाई वाढण्याच्या चिंतेमुळे व्याजदर कपातीबद्दल अनिश्चितता आहे. काही अंदाजानुसार 2026 मध्ये फारच कमी व्याजदर कपातीची अपेक्षा आहे. आर्थिक वाढीचा अंदाज 2.2-2.3% च्या आसपास आहे.