भारतीय रुपयाने मारली मोठी झेप! अमेरिकेसोबतच्या ट्रेड डीलने गाठले तीन वर्षांचे शिखर, पण...

ट्रेड डीलचा रुपयावर मोठा परिणाम

अमेरिकेसोबत झालेल्या एका ऐतिहासिक व्यापार करारामुळे (Trade Deal) भारतीय रुपयाने गेल्या तीन वर्षांतील सर्वात मजबूत साप्ताहिक वाढ नोंदवली आहे. या करारामुळे अमेरिकेने भारतीय आयातीवरील तब्बल 50% असलेले आयात शुल्क (Tariff) कमी करून 18% केले आहे. या सकारात्मक बातमीमुळे रुपयाला मोठी चालना मिळाली आणि गुंतवणूकदारांमध्ये उत्साहाचे वातावरण पसरले. हा करार द्विपक्षीय व्यापाराला चालना देण्यासाठी महत्त्वाचा मानला जात आहे.

शुक्रवारी घसरण आणि FPI ची भूमिका

मात्र, आठवड्याच्या शेवटी, म्हणजेच शुक्रवारी, रुपयाच्या वाटचालीत अचानक बदल झाला. डॉलरची वाढती मागणी आणि परकीय पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांच्या (FPI) संभाव्य मोठ्या निर्गमनामुळे (Outflow) रुपयामध्ये घसरण दिसून आली. यामुळे रुपयातील तेजीवर ब्रेक लागला आणि अनेक गुंतवणूकदारांचे स्टॉप-लॉस ट्रिगर झाले. रुपया ₹90.70 च्या आसपास स्थिरावला, तरी साप्ताहिक आकडेवारी सकारात्मकच राहिली. हे दर्शवते की रुपया सध्या परकीय भांडवलाच्या प्रवाहावर किती अवलंबून आहे.

RBI चे दर स्थिर, पण तटस्थ भूमिका

दरम्यान, भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) आपल्या प्रमुख रेपो दरात (Repo Rate) कोणताही बदल केलेला नाही. रेपो रेट 5.25% वर कायम ठेवण्यात आला असून, मौद्रिक धोरणाची भूमिका 'तटस्थ' (Neutral) ठेवण्यात आली आहे. अर्थव्यवस्थेतील सकारात्मक चित्र आणि कमी होत चाललेली महागाई यामुळे RBI ने हे पाऊल उचलले आहे. मात्र, या निर्णयातून चलनवाढीचा दबाव कमी करण्यासाठी तात्काळ कोणतीही अतिरिक्त मदत मिळण्याची शक्यता कमी आहे.

FPI ची अस्थिरता आणि बाजारातील कल

रुपयाच्या स्थिरतेसाठी परकीय पोर्टफोलिओ गुंतवणुकीचा (FPI) प्रवाह अत्यंत महत्त्वाचा आहे. जानेवारी 2026 मध्ये ₹35,962 कोटी (सुमारे $4.3 अब्ज) एवढे मोठे निर्गमन झाले होते. या तुलनेत, फेब्रुवारी 2026 च्या सुरुवातीला (3 फेब्रुवारीपर्यंत) सुमारे ₹5,426.24 कोटी (सुमारे $650 दशलक्ष) एवढी गुंतवणूक आली आहे. तरीही, FY26 मध्ये FPIs भारतीय शेअर्समधून पैसे काढत आहेत. अमेरिका, तैवान आणि कोरियासारख्या AI-केंद्रित बाजारपेठांमध्ये भांडवलाचा प्रवाह वाढल्याने भारतीय बाजारातून पैसे बाहेर जात आहेत. जानेवारी 2026 च्या अखेरीस रुपयाने डॉलरच्या तुलनेत ₹92 चा नीचांक गाठला होता, हे FPI च्या हालचालींप्रती रुपयाची संवेदनशीलता दर्शवते.

जागतिक घडामोडी आणि भविष्यातील अंदाज

जागतिक स्तरावर, डॉलर इंडेक्स सुमारे 97.8 च्या आसपास फिरत आहे, तर जपानी येनसारखी आशियाई चलने डॉलरसमोर कमकुवत झाली आहेत. भू-राजकीय अनिश्चितता (उदा. अमेरिका-इराण चर्चा) आणि कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती यांसारखे घटक उदयोन्मुख बाजारपेठेतील चलनांसाठी (Emerging Market Currencies) आव्हानात्मक ठरत आहेत. विश्लेषकांच्या मते, USD-INR ची जोडी ₹90.40 ते ₹91.20 या दरम्यान व्यवहार करेल आणि 2026 च्या पहिल्या तिमाहीच्या अखेरीस 91.44 च्या आसपास स्थिरावण्याची शक्यता आहे.

रुपयाची पुढील वाटचाल

जरी व्यापार करारामुळे रुपयाला तात्पुरता दिलासा मिळाला असला, तरी त्याची दीर्घकालीन मजबुती ही कराराच्या अंमलबजावणीवर आणि परकीय भांडवलाच्या सातत्यपूर्ण प्रवाहावर अवलंबून असेल. RBI ची तटस्थ भूमिका पाहता, रुपयाचे भविष्य हे प्रामुख्याने बाह्य भांडवली प्रवाह आणि जागतिक आर्थिक घडामोडींवरच ठरेल.