इंजिनिअरिंगच्या जगात पाय रोवण्यासाठी धडपडणाऱ्या एका कॉम्प्युटर सायन्स ग्रॅज्युएटची कहाणी समोर आली आहे. तब्बल **500** हून अधिक नोकरी अर्ज करूनही यश न मिळाल्याने, त्याने आता Rapido बाईक टॅक्सी चालवण्याचं काम हाती घेतलं आहे. ही घटना भारतातील एंट्री-लेव्हल टेक जॉब मार्केटमधील सध्याच्या आव्हानांवर प्रकाश टाकते.
काय घडलं?
एका ताज्या इंजिनिअरिंग ग्रॅज्युएट, ज्याने कॉम्प्युटर सायन्समध्ये पदवी मिळवली आहे, त्याला नोकरी मिळवण्यात प्रचंड अडचणी येत आहेत. दोन महिन्यांत 500 पेक्षा जास्त ठिकाणी अर्ज करूनही त्याला एकही ऑफर मिळाली नाही. अखेर, त्याने Rapido साठी बाईक टॅक्सी ड्रायव्हर म्हणून काम करण्यास सुरुवात केली आहे. सोशल मीडियावर एका युझरने या विद्यार्थ्याशी झालेल्या संवादाबद्दल माहिती दिली, ज्यात तो म्हणाला की तो अजूनही कॉर्पोरेट पोझिशन्ससाठी मुलाखती देत आहे, पण घरखर्चासाठी त्याला दिवसभर बाईक चालवावी लागत आहे. त्याने आपल्या कुटुंबाला या कामाबद्दल काहीही सांगितलेलं नाही.
टेक हायरिंगमधील बदल
ही घटना भारतीय तंत्रज्ञान क्षेत्रातील व्यापक बदलांकडे लक्ष वेधते. गेल्या काही तिमाहींपासून, अनेक IT कंपन्या आणि स्टार्टअप्सनी त्यांच्या हायरिंग स्ट्रॅटेजीमध्ये बदल केला आहे. ते आता अनुभवी उमेदवारांना अधिक प्राधान्य देत आहेत आणि नव्याने पदवीधरांना नोकरी देण्याचे प्रमाण कमी झाले आहे. या बदलाचं मुख्य कारण म्हणजे ऑपरेशनल एफिशियन्सी (Operational Efficiency) वाढवणं आणि सध्याच्या जागतिक मागणीच्या वातावरणात मार्जिन सांभाळणं. मोठ्या IT सेवा कंपन्या अजूनही भरती करत असल्या, तरी गेल्या वर्षांच्या तुलनेत फ्रेशर्सना ऑनबोर्ड करण्याचा वेग खूपच मंदावला आहे.
एंट्री-लेव्हल व्यावसायिकांसाठी आव्हानं
अनेक नव्याने पदवीधर झालेल्या विद्यार्थ्यांसाठी कॅम्पसमधून कॉर्पोरेट जगात प्रवेश करणं अधिक कठीण झालं आहे. सध्या ज्युनिअर लेव्हलच्या पदांसाठी कमी जागा उपलब्ध आहेत आणि प्रत्येक जागेसाठी अधिक उमेदवार स्पर्धा करत आहेत. या मागणी-पुरवठ्याच्या असंतुलनामुळे नवीन उमेदवारांसाठी एक आव्हानात्मक परिस्थिती निर्माण झाली आहे. या ग्रॅज्युएटचा अनुभव हेच दर्शवतो की केवळ तांत्रिक पात्रता असणं आता नोकरी मिळवण्याची हमी देत नाही.
आर्थिक परिस्थितीचा संदर्भ
गुंतवणूकदार आणि बाजाराच्या दृष्टिकोनातून, नोकरभरतीतील ही घट कंपन्या खर्चाचं व्यवस्थापन कशा प्रकारे करत आहेत, याचा एक संकेत आहे. जेव्हा IT फर्म्स आणि स्टार्टअप्स भरती कमी करतात, तेव्हा ते आर्थिक अनिश्चिततेच्या काळात स्वतःचा प्रॉफिट मार्जिन (Profit Margin) आणि ताळेबंद (Balance Sheet) सुरक्षित ठेवण्याचा प्रयत्न करत असतात. हा दृष्टिकोन कंपन्यांना टिकून राहण्यास मदत करतो, पण कामगार वर्गासाठी, विशेषतः एंट्री-लेव्हलसाठी, हे एक कठीण वास्तव निर्माण करते. काही ग्रॅज्युएट्सना या काळात Rapido, Zomato किंवा Swiggy सारख्या गिग इकॉनॉमी (Gig Economy) प्लॅटफॉर्मवर अवलंबून राहावं लागत आहे, जे त्यांना मुख्य उद्योगात नोकरी मिळेपर्यंत एक आधार देत आहेत.
गुंतवणूकदारांनी काय पाहावे?
तंत्रज्ञान क्षेत्रावर लक्ष ठेवणाऱ्यांसाठी, IT कंपन्यांकडून हेडकाउंट (Headcount) आणि कॅम्पस हायरिंग योजनांबद्दलचे तिमाही अहवाल महत्त्वाचे ठरू शकतात. गुंतवणूकदार अनेकदा प्रमुख IT कंपन्यांच्या तिमाही निकालांमध्ये 'एम्प्लॉई युटिलायझेशन' (Employee Utilisation) आणि 'नेट अॅडिशन्स' (Net Additions) यांसारख्या आकड्यांचा मागोवा घेतात. यावरून कंपन्या आक्रमक भरतीसाठी तयार आहेत की सावध पवित्रा घेत आहेत, हे समजतं. या आकड्यांमधील बदल आगामी तिमाहीत क्षेत्राची भविष्यातील मागणीबद्दलची दृष्टी आणि फ्रेश ग्रॅज्युएट्सवरील नोकरभरतीचा दबाव कमी होईल की नाही, याबद्दल संकेत देऊ शकतात.