तैवानमधील किरकोळ गुंतवणूकदार सध्या पर्सनल लोन, मॉर्टगेज आणि मार्जिन ट्रेडिंगद्वारे एआय (AI) बुमचा फायदा घेण्यासाठी कर्जबाजारी होत आहेत. २०२६ च्या पहिल्या सहामाहीत TAIEX इंडेक्सने **५९%** ची झेप घेतली असली तरी, जुलैमध्ये आलेली घसरण आणि डिफॉल्टचे वाढते प्रमाण धोक्याची घंटा ठरत आहे.
तैवानचा शेअर बाजार हा जागतिक सेमीकंडक्टर उत्पादनाचे केंद्र आहे, मात्र २०२६ मध्ये येथील गुंतवणुकीचे चित्र पूर्णपणे बदलले आहे. सध्या तब्बल १.४७ कोटी ट्रेडिंग खाती सक्रिय आहेत, पण यात भरलेली मोठी पुंजी ही कर्ज घेतलेल्या रकमेतून आली आहे. विशेष म्हणजे, TSMC सारख्या कंपन्यांचे मार्केटमधील वर्चस्व आणि एआय हार्डवेअरच्या वाढत्या मागणीमुळे TAIEX इंडेक्सने वर्षाच्या सुरुवातीला ५९% ची जबरदस्त तेजी नोंदवली होती.
'फोर लोन्स' (Four Loans) स्ट्रॅटेजीचा धोका
या तेजीमुळे स्थानिक गुंतवणूकदारांमध्ये कर्ज काढून गुंतवणूक करण्याची क्रेझ वाढली आहे. यामध्ये मॉर्टगेज, मार्जिन फायनान्सिंग, पर्सनल क्रेडिट आणि कार लोन अशा 'चार मार्गांनी' कर्ज घेऊन गुंतवणूक केली जात आहे. बँकांकडे भरपूर कॅश आणि रिअल इस्टेटमध्ये कमी परतावा मिळत असल्याने, सहज कर्ज मिळत आहे.
जुलैची घसरण आणि मार्केटमधील खळबळ
जुलै २०२६ च्या मध्यास बाजारात केवळ नऊ दिवसांत १२.५% ची मोठी घसरण पाहायला मिळाली. जेव्हा बाजार कोसळतो, तेव्हा कर्ज घेऊन गुंतवणूक केलेल्यांना 'मार्जिन कॉल' पूर्ण करण्यासाठी शेअर्स विकावे लागतात. यामुळे विक्रीचा एक मोठा साखळी दबाव निर्माण होऊन शेअर्सचे भाव अधिक पडतात.
डिफॉल्टचा वाढता आकडा
या ट्रेंडचा फटका आता सरकारी आकडेवारीतूनही स्पष्ट होतोय. जून २०२६ मध्ये शेअर ट्रेडिंगशी संबंधित डिफॉल्ट्सचा आकडा २ अब्ज NT$ (तैवानी डॉलर्स) च्या पार गेला आहे, जो २०१९ नंतरचा उच्चांक आहे. यामुळे सामान्य कुटुंबांच्या आर्थिक स्थिरतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
सध्या तैवानच्या मध्यवर्ती बँकेने गुंतवणूकदारांना सावध राहण्याचा इशारा दिला आहे. एआय क्षेत्रातील अस्थिरता आणि जागतिक ट्रेड पॉलिसीमुळे बाजारातील जोखीम वाढली असून, आता सर्वांचे लक्ष या वाढत्या डिफॉल्ट्सवर आणि सरकारी निर्बंधांकडे लागले आहे.