स्टार्टअप्सच्या कार्यपद्धतीवर आता प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले जात आहेत. Byju’s आणि GoMechanic मधील त्रुटींमुळे, आता केवळ वेगाने वाढ करण्यापेक्षा 'ऑडिट' आणि 'बोर्ड ट्रान्सपरन्सी'वर गुंतवणूकदारांचा अधिक भर आहे.
स्टार्टअप्सच्या जगात आता एक नवीन पर्व सुरू झाले आहे. एका बाजूला जागतिक स्तरावर 'Theranos' सारखी उदाहरणे चर्चेत असताना, भारतीय स्टार्टअप इकोसिस्टममध्येही बायजू'ज (Byju’s) आणि गो-मेकॅनिक (GoMechanic) सारख्या कंपन्यांमधील त्रुटींनी सर्वांचे लक्ष वेधून घेतले आहे. या घटनांमुळे आता संस्थात्मक गुंतवणूकदारांचा स्टार्टअप्सकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन पूर्णपणे बदलला आहे.\n\nपूर्वी 'ग्रोथ ॲट ऑल कॉस्ट' (कोणत्याही किंमतीत वाढ) या धोरणाला महत्त्व दिले जायचे. मात्र, आता हे चित्र बदलत आहे. Byju’s मधील ऑडिटरचा राजीनामा असो किंवा GoMechanic च्या संस्थापकांनी आर्थिक आकडेवारी फुगवून सांगितल्याची कबुली—या घटनांनी हे सिद्ध केले की, कडक नियंत्रण आणि बोर्डाची देखरेख नसेल तर कंपन्यांचे मोठे नुकसान होऊ शकते.\n\n### गुंतवणुकीच्या रणनीतीत बदल\n\nआता गुंतवणूकदार केवळ स्टार्टअप्सच्या प्रोजेक्शन्सवर विश्वास न ठेवता, डेटावर आधारित दृष्टिकोन अवलंबत आहेत. कंपन्यांना आता स्वतंत्र बोर्ड सदस्य, नियमित ऑडिट आणि पारदर्शक आर्थिक अहवाल सादर करणे अनिवार्य वाटत आहे. जे स्टार्टअप्स भविष्यात 'पब्लिक लिस्टिंग'च्या (IPO) विचारात आहेत, त्यांच्यासाठी आर्थिक शिस्त आणि प्रामाणिकपणा ही आता गरज बनली आहे.\n\n### भविष्यातील दिशा\n\nभारतीय स्टार्टअप इकोसिस्टम आता परिपक्वतेकडे (Maturity) वाटचाल करत आहे. ज्या कंपन्या कडक अंतर्गत नियंत्रण आणि स्वतंत्र निर्णय प्रक्रियेला महत्त्व देतील, त्याच दीर्घकाळ टिकतील. गुंतवणूकदारांनी आता एखाद्या कंपनीत गुंतवणूक करण्यापूर्वी त्या कंपनीचे 'ऑडिटेड स्टेटमेंट' आणि स्वतंत्र संचालकांची उपस्थिती तपासणे आवश्यक आहे. थोडक्यात, आता केवळ आक्रमक विस्ताराची जागा शाश्वत आणि पारदर्शक व्यवसायाने घेतली आहे.