World Bank च्या ताज्या रिपोर्टनुसार, दक्षिण आशियातील तरुण लोकसंख्येचा देशाला मिळणारा आर्थिक फायदा वेगाने कमी होत आहे. २०५० पर्यंत जीडीपीमधील योगदान केवळ **०.१%** वर येईल, ज्यामुळे अर्थव्यवस्थेपुढे मोठी आव्हाने उभी ठाकली आहेत.
World Bank ने नोव्हेंबर २०२६ मध्ये प्रसिद्ध केलेल्या अहवालात म्हटले आहे की, दक्षिण आशियाची सर्वात मोठी ताकद—तरुण आणि कार्यक्षम कामगार वर्ग—आता वेगाने कमी होत आहे. गेल्या अनेक वर्षांपासून याच लोकसंख्येच्या जोरावर या भागाचा आर्थिक विकास होत होता, पण आता हा वेग मंदावणार आहे.
वेगाने वृद्ध होत आहे लोकसंख्या
अहवालानुसार, दक्षिण आशिया इतर देशांच्या तुलनेत खूप वेगाने वृद्ध होत आहे. २०४९ पर्यंत येथील १४% लोकसंख्या ही ६५ वर्षांपेक्षा जास्त वयाची असेल. धक्कादायक बाब म्हणजे, २०३४ पर्यंत कामावर असलेल्या तरुण लोकसंख्येचा वाटा सर्वोच्च पातळीवर पोहोचेल आणि त्यानंतर त्यात घट सुरू होईल. याचा अर्थ असा की, पायाभूत सुविधा आणि सामाजिक सुरक्षा यंत्रणा उभारण्यासाठी सरकारांकडे आता खूप कमी वेळ उरला आहे.
अर्थव्यवस्थेवर होणारा परिणाम
या बदलामुळे जीडीपीच्या वाढीवर थेट परिणाम होणार आहे. अहवालानुसार, लोकसंख्येमुळे जीडीपी वाढीत होणारे योगदान २०५० पर्यंत अवघ्या ०.१ टक्क्यांवर येईल. गुंतवणूकदारांसाठी याचा अर्थ असा की, भविष्यात केवळ कामगारांच्या संख्येवर अवलंबून राहून चालणार नाही, तर उत्पादकता वाढवणे, तंत्रज्ञानाचा वापर आणि भांडवली गुंतवणूक वाढवण्यावर भर द्यावा लागेल.
शिवाय, या भागातील सुमारे ८८% कामगार अजूनही असंघटित क्षेत्रात काम करतात. यामुळे सरकारकडे कररूपाने कमी महसूल जमा होतो, ज्यामुळे वृद्धांच्या आरोग्य सुविधा आणि सामाजिक सुरक्षा योजनांसाठी निधी उभा करणे कठीण जात आहे. २०२७ मध्ये या क्षेत्राचा विकासदर ६.७% पर्यंत मंदावण्याचा अंदाज आहे, ज्यामुळे जागतिक बाजारातील अस्थिरता आणि हवामान बदलाचा धोका अधिक वाढणार आहे.
भविष्यातील वाटचाल
कमी मजुरीत काम उपलब्ध करून देणाऱ्या उद्योगांवर येत्या काळात मोठा ताण येईल. विकासाचा वेग टिकवून ठेवण्यासाठी आता कामगार बाजाराचे संघटन, कौशल्य विकास (Skill Development) आणि ऑटोमेशनवर भर देणे अनिवार्य आहे. गुंतवणुकीचा निर्णय घेताना आता सरकारी धोरणे, आरोग्य क्षेत्रासाठीचे बजेट आणि नवीन नोकऱ्यांच्या निर्मितीसाठी दिल्या जाणाऱ्या सवलतींवर बारीक लक्ष ठेवणे गरजेचे ठरेल.