एप्रिल ते जुलै २०२६ या चार महिन्यांत भारतीय गुंतवणूकदारांनी सरकारी स्मॉल सेव्हिंग स्कीम्समध्ये १.५४ लाख कोटी रुपयांची गुंतवणूक केली आहे. शेअर बाजारात तेजी असतानाही फिक्स्ड-इनकम सुरक्षिततेसाठी गुंतवणूकदारांची पसंती कायम असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
भारतीय गुंतवणूकदार अजूनही सुरक्षिततेला अधिक पसंती देत असल्याचे चित्र आहे. आर्थिक वर्ष २०२६-२७ च्या पहिल्या चार महिन्यांत सरकारी स्मॉल सेव्हिंग स्कीम्समध्ये १.५४ लाख कोटी रुपयांचा ओघ आला आहे. गेल्या वर्षी याच काळात ही रक्कम ९८,२५९ कोटी रुपये होती, म्हणजेच यावर्षी गुंतवणुकीचा वेग कमालीचा वाढला आहे. सरकारी तिजोरीचे पूर्ण वर्षाचे उद्दिष्ट ३.५९ लाख कोटी रुपये असून, ज्या वेगाने गुंतवणूक होत आहे, ते पाहता हे लक्ष्य सहज ओलांडले जाईल असे संकेत आहेत.
सुरक्षिततेची हमी आणि व्याजाचा दर
या योजनांचे मुख्य आकर्षण म्हणजे सरकारी हमी आणि निश्चित परतावा. सध्या या योजनांवर ६.९% ते ८.२% पर्यंत व्याज मिळत आहे. विशेष म्हणजे 'सीनियर सिटीझन सेव्हिंग स्कीम' आणि 'सुकन्या समृद्धी योजना' ८.२% परतावा देत आहेत, तर 'पब्लिक प्रॉव्हिडंट फंड' (PPF) वर ७.१% आणि 'नॅशनल सेव्हिंग सर्टिफिकेट' (NSC) वर ७.७% व्याज मिळत आहे. शेअर बाजारातील चढ-उतारांपासून वाचण्यासाठी अनेक छोटे गुंतवणूकदार या पर्यायांकडे वळत आहेत.
बँकिंग क्षेत्रावर होणारा परिणाम
स्मॉल सेव्हिंग स्कीम्समधील या मोठ्या गुंतवणुकीचा फायदा सरकारला त्यांची बाजारपेठेतील कर्ज उभारणी कमी करण्यासाठी होत आहे. चालू आर्थिक वर्षात सरकारचे एकूण कर्ज उभारणीचे लक्ष्य १५.९९ लाख कोटी रुपये आहे. मात्र, या उच्च व्याजाच्या दरामुळे व्यावसायिक बँकांसमोर मोठे आव्हान निर्माण झाले आहे. जेव्हा सरकारी योजना बँकांच्या मुदत ठेवींपेक्षा (Fixed Deposits) जास्त परतावा देतात, तेव्हा बँकांकडे येणाऱ्या ठेवी कमी होऊ शकतात. याचा परिणाम भविष्यात बँकांच्या फंड कॉस्टवर आणि पर्यायाने कर्ज दरांवर (Lending Rates) होऊ शकतो.
कर बचतीचा हंगाम
आगामी काळात, विशेषतः मार्चच्या शेवटी, कर बचत करण्यासाठी गुंतवणूकदार पुन्हा एकदा PPF आणि NSC सारख्या योजनांकडे वळतील. सध्याचे ४३% उद्दिष्ट केवळ ४ महिन्यांत पूर्ण झाल्याने अर्थ मंत्रालय या परिस्थितीवर बारीक लक्ष ठेवून आहे. गुंतवणूकदारांसाठी सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे सरकारकडून होणारा व्याजदरांचा आढावा. आगामी तिमाहीत व्याजदरात होणारे बदल या योजनांचे आकर्षण आणि बँकांशी असलेली स्पर्धा ठरवतील.