नवीन क्लोजिंग ऑक्शन सिस्टिम लागू झाल्यानंतर सलग चार दिवस Sensex आणि Nifty चे क्लोजिंग लेव्हल वेगवेगळे येत आहेत. डेरिव्हेटिव्ह स्टॉक्ससाठी ही नवीन पद्धत प्राईस डिस्कव्हरी सुधारण्यासाठी आणली आहे, पण यामुळे तात्पुरती अस्थिरता आणि इंडेक्स गॅप्स (Index Gaps) निर्माण झाले आहेत.
Sensex आणि Nifty मध्ये वेगळे चित्र
भारतीय शेअर बाजारात एक वेगळाच ट्रेंड पाहायला मिळत आहे. नवीन क्लोजिंग ऑक्शन सिस्टिम (Closing Auction Session) 3 ऑगस्ट रोजी लागू झाल्यापासून सलग चार दिवस Sensex आणि Nifty चे क्लोजिंग लेव्हल्स वेगवेगळे येत आहेत. ही सिस्टिम फ्युचर्स आणि ऑप्शन्स (F&O) कॉन्ट्रॅक्ट्स असलेल्या स्टॉक्सच्या अंतिम किमती निश्चित करण्याच्या पद्धतीत मोठा बदल घडवून आणणारी आहे.
नवीन सिस्टिम कशी काम करते?
यापूर्वी, ट्रेडिंग सत्राच्या शेवटच्या 30 मिनिटांतील व्हॉल्यूम-वेटेड ॲव्हरेज प्राईस (VWAP) च्या आधारावर क्लोजिंग प्राईस मोजली जात होती. मात्र, नवीन सिस्टिममध्ये दुपारी 3:15 ते 3:35 या 20 मिनिटांच्या विंडोमध्ये एकाच किमतीवर ऑक्शन (Auction) केले जाईल. या विंडोमध्ये खरेदी आणि विक्रीचे ऑर्डर्स जुळवून एक समतोल किंमत (Equilibrium Price) निश्चित केली जाईल. याचा उद्देश प्राईस डिस्कव्हरी (Price Discovery) सुधारणे आणि दिवसाच्या शेवटी किंमतींमध्ये फेरफार करण्याचा धोका कमी करणे हा आहे.
फरकाला कारणीभूत काय?
या नवीन प्रक्रियेत बाजाराचा सहभाग अजून कमी असल्याने Sensex आणि Nifty मध्ये फरक दिसत आहे. या 20 मिनिटांच्या नवीन स्लॉटमध्ये ट्रेडिंग व्हॉल्यूम (Trading Volume) कमी असल्याने, अगदी लहान ऑर्डरचाही अंतिम इंडेक्स व्हॅल्यूवर मोठा परिणाम होऊ शकतो. Sensex आणि Nifty मध्ये वेगवेगळे स्टॉक्स असल्याने आणि त्यांची लिक्विडिटी (Liquidity) प्रोफाइल वेगळी असल्याने, या केंद्रित ऑर्डर्सचा परिणाम दोन्ही इंडेक्सवर सारखा होत नाही, ज्यामुळे तात्पुरता प्राईस गॅप (Price Gap) तयार होत आहे.
पुढे काय?
India VIX नुसार मोजलेली बाजारातील अस्थिरता (Volatility) या बदलाच्या काळात वाढलेली दिसली आहे. मार्केट मेकॅनिक्समध्ये (Market Mechanics) झालेल्या या महत्त्वाच्या बदलाशी जुळवून घेताना ट्रेडर्सना काही प्रमाणात चढ-उतार अनुभवावे लागले आहेत. तज्ज्ञांच्या मते, हे एक सामान्य लर्निंग कर्व्ह (Learning Curve) आहे. जसे संस्थात्मक गुंतवणूकदार (Institutional Investors) आणि आर्बिट्रेजर्स (Arbitrageurs) नवीन ऑक्शन विंडोमध्ये अधिक सक्रिय होतील, तसे प्राईस डिस्कव्हरी प्रक्रिया अधिक कार्यक्षम आणि स्थिर होईल अशी अपेक्षा आहे. गुंतवणूकदारांसाठी, हा फरक तात्पुरता समायोजनाचा मुद्दा असू शकतो. येत्या आठवड्यांमध्ये ही ऑक्शन प्रक्रिया स्थिर होते का, आणि ट्रेडच्या शेवटच्या 20 मिनिटांत लिक्विडिटी वाढते का, यावर लक्ष ठेवावे लागेल. यामुळे सध्याचे इंडेक्सिंग डिस्क्रिपन्सीज (Indexing Discrepancies) नैसर्गिकरित्या सुटतील.