S&P Global Ratings ने इशारा दिला आहे की, अपुऱ्या मान्सूनमुळे भारतातील शेती उत्पन्न कमी होऊन अन्न महागाई वाढू शकते. या हवामानातील धोक्यामुळे ट्रॅक्टर आणि टू-व्हीलरसारख्या उत्पादनांची ग्रामीण मागणी कमी होऊ शकते, तसेच मायक्रोफायनान्स संस्थांवरही दबाव येऊ शकतो.
शेती उत्पन्नावर परिणाम
यावर्षी मान्सूनचा अंदाज कमी असल्याने S&P Global Ratings ने चिंता व्यक्त केली आहे. मान्सूनचे प्रमाण कमी राहिल्यास त्याचा थेट परिणाम भारतीय अर्थव्यवस्थेवर, विशेषतः ग्रामीण भागांवर होण्याची शक्यता आहे. शेती उत्पादन घटल्यास शेतकऱ्यांचे उत्पन्न कमी होईल, ज्याचा फटका ट्रॅक्टर, शेतीची अवजारे आणि टू-व्हीलर विकणाऱ्या कंपन्यांना बसू शकतो.
महागाई आणि ग्रामीण मागणी
कमी पावसामुळे पिकांचे उत्पादन घटते. यामुळे अन्नधान्याच्या किमती वाढतील, म्हणजेच महागाई वाढेल. ग्रामीण भागातील लोकांचे उत्पन्न आधीच कमी झालेले असेल, त्यात महागाई वाढल्याने त्यांच्यावरील आर्थिक ताण अधिक वाढेल. त्यामुळे ट्रॅक्टर, टू-व्हीलर आणि इतर ग्रामीण भागात विकल्या जाणाऱ्या वस्तूंची मागणी घटू शकते.
बँकिंग आणि मायक्रोफायनान्स क्षेत्रावरील धोका
ग्रामीण भागावर अधिक अवलंबून असलेल्या वित्तीय संस्थांसाठीही ही परिस्थिती चिंताजनक आहे. विशेषतः मायक्रोफायनान्स संस्थांना याचा फटका बसण्याची शक्यता आहे. शेतकऱ्यांचे उत्पन्न कमी झाल्यास कर्जाची परतफेड वेळेवर न झाल्यास NPA (Non-Performing Assets) वाढण्याचा धोका आहे. मोठ्या बँकिंग प्रणालीवर याचा फारसा परिणाम होणार नाही, पण ग्रामीण कर्जाची वाढ मंदावू शकते.
जलविद्युत निर्मिती आणि इतर उपाय
मान्सूनचा परिणाम जलविद्युत निर्मितीवरही होण्याची शक्यता आहे. पावसाचे प्रमाण घटल्यास हायड्रोपॉवर निर्मिती 10% ते 15% नी कमी होऊ शकते. यामुळे इतर ऊर्जा स्रोतांवर अवलंबून राहावे लागेल.
या संकटाचा सामना करण्यासाठी केंद्रीय कृषी मंत्री शिवराज सिंह चौहान यांनी शेतकऱ्यांना कमी पाणी लागणारी आणि लवकर तयार होणारी पिके, जसे की बाजरी आणि मका, घेण्याचा सल्ला दिला आहे. गुंतवणूकदार आणि कंपन्या आता मान्सूनच्या पुढील प्रगतीवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत. पिकांची स्थिती, ग्रामीण बाजारातील विक्रीचे आकडे आणि मायक्रोफायनान्स संस्थांचे NPA अहवाल यावर लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे ठरेल.