जागतिक बाजारात ब्रेंट क्रूड ऑईलचे दर **$91** च्या पुढे गेल्याने आणि अमेरिकन ट्रेझरी यील्ड्सने उच्चांक गाठल्याने भारतीय रुपयावर पुन्हा एकदा दबाव निर्माण झाला आहे.
भारतीय रुपया सध्या 95.10 ते 95.60 या रेंजमध्ये डगमगत आहे. जागतिक मॅक्रो-इकॉनॉमिक परिस्थितीचा थेट फटका भारतीय बाजारातील भावनांवर (Sentiment) होताना दिसत आहे.
ऑईल आणि अमेरिकन यील्डचा दुहेरी फटका
रुपयाच्या घसरणीमागे दोन मुख्य कारणे आहेत. पहिले म्हणजे, इराण आणि अमेरिका यांच्यातील तणावामुळे ब्रेंट क्रूड ऑईल $91 प्रति बॅरलच्या वर गेले आहे. भारत हा क्रूड ऑईलचा मोठा आयातदार देश असल्याने, तेलाच्या किमती वाढल्या की भारताचे बिल वाढते आणि डॉलरची मागणी वाढून रुपयावर ताण येतो.
दुसरे म्हणजे, अमेरिकन फेडरल रिझर्व्हच्या धोरणांमुळे ट्रेझरी यील्ड्समध्ये वाढ झाली आहे. फेडरल रिझर्व्हचे चेअरमन केविन वॉर्श यांच्या वक्तव्यानंतर, सप्टेंबरमध्ये व्याजदरात 25 बेसिस पॉइंट्सची वाढ होण्याची शक्यता बळावली आहे. यामुळे परदेशी गुंतवणूकदार सुरक्षित पर्यायांकडे वळत असल्याने भारतातून भांडवल बाहेर जाण्याचा (Capital Outflow) धोका वाढला आहे.
RBI ची कसरत आणि मर्यादा
RBI सध्या परकीय चलन बाजारात डॉलर-रुपया बाय-सेल स्वॅप्सच्या माध्यमातून हस्तक्षेप करत आहे. मात्र, रिझर्व्ह बँकेचा फॉरवर्ड फॉरेक्स बुक तब्बल $137 अब्जांच्या विक्रमी पातळीवर पोहोचला आहे. यामुळे बाजारातील हस्तक्षेप करण्याची RBI ची लवचिकता मर्यादित झाली आहे, कारण त्यांना जुन्या जबाबदाऱ्या सांभाळाव्या लागत आहेत.
गुंतवणूकदारांनी काय करावे?
तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे देशांतर्गत महागाईचा धोका वाढला आहे, ज्याचा परिणाम भविष्यातील व्याजदरांवर होऊ शकतो. ज्या सेक्टरमध्ये विदेशी गुंतवणूक (FII) जास्त आहे, तिथे अस्थिरता वाढू शकते. गुंतवणूकदारांनी भारताचा ट्रेड बॅलन्स, FII फ्लो आणि RBI च्या भूमिकेकडे बारीक लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.