सध्या भारतीय रुपया अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत **94.79** या पातळीवर व्यवहार करत आहे. कच्च्या तेलाच्या किमती **$99** च्या जवळ पोहोचल्याने आणि विदेशी गुंतवणूकदारांकडून (FPI) सुरू असलेल्या मोठ्या विक्रीने रुपयावर प्रचंड दबाव निर्माण केला आहे. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) रुपयाला सावरण्यासाठी प्रयत्न करत असली तरी, जागतिक स्थितीमुळे गुंतवणूकदारांमध्ये सावधगिरीचे वातावरण आहे.
वाढत्या ऊर्जा खर्चामुळे रुपयावर संकट
सध्याच्या घडीला कच्च्या तेलाचे जागतिक भाव भारतीय अर्थव्यवस्थेसाठी चिंतेचा विषय ठरत आहेत. अमेरिका आणि इराणमधील वाढत्या तणावामुळे, विशेषतः 'स्ट्रेट ऑफ हॉर्मुझ'मधील सुरक्षेच्या कारणांमुळे, ब्रेंट क्रूड ऑईल $99 प्रति बॅरलच्या दिशेने झेपावले आहे. भारत आपली मोठी गरज आयातीद्वारे पूर्ण करत असल्याने, कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे डॉलरची मागणी वाढली आहे, ज्याचा थेट परिणाम रुपयाच्या मूल्यात घसरण होण्यात झाला आहे.
या स्थितीचा फटका कंपन्यांनाही बसत आहे. Indian Oil Corporation, HPCL आणि BPCL सारख्या ऑईल मार्केटिंग कंपन्यांच्या मार्जिनवर दबाव वाढला आहे. मात्र, ONGC आणि Oil India सारख्या अपस्ट्रीम कंपन्यांना तेलाच्या वाढत्या किमतींचा फायदा होऊ शकतो.
विदेशी गुंतवणूकदारांची एक्झिट (FPI Outflows)
केवळ तेलाच्या किमतीच नव्हे, तर विदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांची (FPI) मोठी विक्री देखील रुपयाच्या घसरणीला कारणीभूत ठरत आहे. सप्टेंबर 2026 च्या पहिल्या आठवड्यातच FPI ने भारतीय शेअर बाजारातून सुमारे ₹7,443 कोटी काढून घेतले आहेत. विशेष म्हणजे, 2026 मध्ये आतापर्यंत एकूण ₹2.32 लाख कोटींची विक्री झाली आहे, जी 2025 मधील ₹1.66 लाख कोटींच्या आकड्यापेक्षा खूप जास्त आहे. अमेरिकन बाँड यिल्ड्समध्ये मिळणारा जास्त परतावा हे या विक्रीमागचे मुख्य कारण असल्याचे मानले जाते.
RBI चा बचाव आणि फॉरेक्स रिझर्व्ह
रुपयाला कोसळण्यापासून वाचवण्यासाठी रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) आक्रमकपणे बाजारात हस्तक्षेप करत आहे. गेल्या आठवड्यात रुपयाला आधार देण्यासाठी RBI ने सुमारे $8 अब्ज किमतीचे डॉलर्स विकले आहेत. भारताकडे असलेल्या $740.8 अब्ज या विक्रमी परकीय चलन साठ्यामुळे (Forex Reserves) मध्यवर्ती बँकेकडे बाजारातील चढ-उतार नियंत्रित करण्याची मोठी ताकद आहे.
येणाऱ्या काळात मध्यपूर्वेतील भू-राजकीय घडामोडी आणि कच्च्या तेलाच्या किमती यावर गुंतवणूकदारांचे बारीक लक्ष असेल. FPI ची विक्री थांबते का आणि परदेशी गुंतवणूकदार पुन्हा भारतीय बाजारात कधी परततात, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.