आज, **3 ऑगस्ट** रोजी भारतीय रुपया डॉलरसमोर **24** पैशांनी मजबूत होऊन **95.14** वर पोहोचला. जागतिक बाजारात ब्रेंट क्रूड तेलाच्या किमतीत मोठी घसरण झाल्याने रुपयाला आधार मिळाला आहे. यामुळे भारताच्या व्यापार संतुलनाला (Trade Balance) दिलासा मिळाला आहे, कारण ऊर्जेची आयात कमी झाल्याने रुपया स्थिर होण्यास मदत होत आहे. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) चे डॉलर विक्री आणि परदेशी भांडवलाचा सततचा ओघ यामुळे बाजारात स्थिरता कायम आहे.
रुपयामध्ये तेजीचे मुख्य कारण?
3 ऑगस्ट रोजी भारतीय रुपयाने आठवड्याची सुरुवात सकारात्मक नोटवर केली. डॉलरच्या तुलनेत रुपया 24 पैशांनी मजबूत होऊन 95.14 या पातळीवर व्यवहार करत आहे. यामागे एक प्रमुख कारण म्हणजे जागतिक बाजारात ब्रेंट क्रूड तेलाच्या किमतीत झालेली मोठी घसरण. मागील आठवड्यात तेलाच्या किमतीत सुमारे 5% नी घट होऊन त्या $84 प्रति बॅरलच्या आसपास आल्या आहेत.
कमी तेल किमतींचा व्यापार संतुलनावर परिणाम
भारतासाठी क्रूड ऑईल हा आयातीचा एक मोठा खर्च आहे. देशाच्या एकूण ऊर्जेच्या गरजेपैकी सुमारे 85% ऊर्जा आयात केली जाते. जेव्हा तेलाच्या किमती कमी होतात, तेव्हा या ऊर्जा आयातीसाठी लागणाऱ्या डॉलरची मागणी कमी होते. यामुळे रुपयावरील दबाव कमी होतो आणि भारताचे चालू खात्यातील तूट (Current Account Deficit) सुधारण्यास मदत होते.
RBI चा हस्तक्षेप आणि भांडवली ओघ
चलन बाजाराच्या स्थिरतेत भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे. बाजारातील अहवालानुसार, RBI रुपयाच्या मूल्यात अचानक आणि मोठी घसरण रोखण्यासाठी डॉलरची विक्री करून बाजारात हस्तक्षेप करत आहे. RBI चा हा हस्तक्षेप रुपयाला आधार देईल अशी अपेक्षा आहे.
याशिवाय, रुपयाला परदेशी भांडवलाच्या ओघामुळेही (Capital Inflows) बळ मिळाले आहे. अलीकडे परदेशी गुंतवणुकीने $40 अब्ज डॉलर्सचा टप्पा ओलांडला आहे. विशेषतः, फॉरेन करन्सी नॉन-रेसिडेंट बँक (FCNR-B) ठेवींच्या माध्यमातून मोठी रोकड आली आहे. या ठेवी बँकिंग प्रणालीसाठी परकीय चलनाचा एक महत्त्वाचा स्रोत बनल्या आहेत, ज्यामुळे देशाची एकूण राखीव स्थिती मजबूत होण्यास मदत झाली आहे.
सध्याच्या परिस्थितीत सुधारणा दिसत असली तरी, बाजार विश्लेषक USD/INR जोडीच्या तांत्रिक सपोर्ट लेव्हल्सवर लक्ष ठेवून आहेत. भविष्यातील हालचाली ब्रेंट क्रूडच्या किमती याच पातळीवर राहतात की भू-राजकीय किंवा पुरवठ्याशी संबंधित घटक किमती वाढवतात यावर अवलंबून असतील. तसेच, भांडवली ओघ टिकून राहतो का आणि RBI ची लिक्विडिटीबाबत काय भूमिका असेल, यावर पुढील आठवड्यात रुपयाची दिशा अवलंबून राहील.