रुपया ९० जवळ अडकला: डॉलरच्या मागणीने ट्रेड डीलचा उत्साह मावळला

रुपयाची घोडदौड थांबली, पण कारणं वेगळी!

अमेरिकेसोबत झालेल्या ट्रेड डीलमुळे (US-India Trade Deal) मंगळवारी भारतीय रुपयाने सात वर्षांतील सर्वात मोठी एकदिवसीय वाढ नोंदवली होती. या करारामुळे टॅरिफ (Tariffs) 18% पर्यंत कमी झाल्याने भारतीय निर्यातीला (Exports) चालना मिळण्याची आशा होती. पण हा उत्साह फार काळ टिकला नाही. बुधवारी रुपया पुन्हा खाली घसरला आणि डॉलरसमोर 90.43 च्या पातळीवर व्यवहार करू लागला, जो मागील दिवसाच्या 90.27 पेक्षा कमजोर आहे. याचे मुख्य कारण म्हणजे मोठ्या भारतीय कंपन्यांकडून (Corporates) डॉलरची वाढती मागणी.

९० ची पातळी: कंपन्यांसाठी 'बाय सिग्नल'?

बाजार विश्लेषकांच्या मते, डॉलर-रुपयाची 90 ची पातळी ही एक महत्त्वाचा टेक्निकल आणि सायकोलॉजिकल (Psychological) अडथळा आहे. या पातळीवर येताच अनेक कंपन्या परदेशी चलनाची (Foreign Currency) खरेदी करतात, ज्याला कॉर्पोरेट हेजिंग (Corporate Hedging) म्हणतात. मंगळवारी रुपया 90.0450 पर्यंत खाली आला होता, ज्यामुळे कंपन्यांनी आपले चलन दर सुरक्षित करण्यासाठी डॉलर खरेदीला सुरुवात केली. या वाढत्या मागणीमुळे रुपयाची 90 च्या खाली सलग घसरण रोखली जात आहे, आणि 2025 मध्येही रुपया 90 च्या वरच राहील असा अंदाज Gavekal Research ने वर्तवला होता.

परदेशी गुंतवणूकदार परतले, तरी चिंता कायम

बाजारात सकारात्मक संकेत म्हणून, परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदार (FPIs) मंगळवारी निव्वळ खरेदीदार (Net Buyers) बनले. त्यांनी तब्बल $600 मिलियन ची भारतीय शेअर बाजारात खरेदी केली. जानेवारीत त्यांनी मोठी विक्री केली होती (त्यांची निव्वळ विक्री 3,235.00 मिलियन INR होती), परंतु ट्रेड डील आणि जागतिक बाजारातील सुधारलेल्या वातावरणामुळे हे चित्र बदलले आहे. Deutsche Bank च्या मते, जर परदेशी गुंतवणूक वाढत राहिली, तर रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) रुपयाला आणखी वाढू देईल आणि हस्तक्षेप (Intervention) करणार नाही.

जागतिक धोके आणि रुपयावर दबाव

मात्र, जागतिक स्तरावर काही चिंता कायम आहेत. वाढत्या तेलाच्या किमती (Oil Prices) भारताच्या चालू खात्यातील तूट (Current Account Deficit - CAD) वाढवू शकतात. तेलाच्या प्रत्येक $10 प्रति बॅरलच्या वाढीमुळे CAD मध्ये सुमारे $15 अब्ज ची वाढ होऊ शकते. तसेच, अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्ह (Federal Reserve) धोरणातील संभाव्य बदल आणि फेड चेअर म्हणून केविन वॉर्श (Kevin Warsh) यांच्या नियुक्तीमुळे जागतिक स्तरावर डॉलर मजबूत होण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे रुपयासारख्या उदयोन्मुख चलनांवर (Emerging Currencies) दबाव येऊ शकतो.

भविष्यातील वाटचाल: तज्ञांचे मत

MUFG Research च्या मते, ट्रेड डीलचा फायदा असूनही, इतर बाजारांच्या तुलनेत कमी कमाईची वाढ (Earnings Growth) आणि मोठे सरकारी कर्ज (Government Borrowing) यांसारख्या घटकांमुळे परकीय गुंतवणुकीवर परिणाम होत आहे. Elara Capital च्या अंदाजानुसार, FPI गुंतवणूक वाढल्यास USD/INR 88.50–89 पर्यंत जाऊ शकतो. HSBC ने 2026 च्या अखेरीस USD/INR 90 राहण्याचा अंदाज व्यक्त केला आहे. नवीन इक्विटी इश्यूजमुळे (New Equity Issuance) बाजारपेठेतील सेंटिमेंटवर (Market Sentiment) दबाव येत आहे. थोडक्यात, रुपयाची 90 ची पातळी ही एक मजबूत भिंत आहे, जी सध्या तरी डॉलरच्या वाढत्या मागणीमुळे आणि जागतिक जोखमींमुळे तोडणे कठीण दिसत आहे.