रुपया डॉलरसमोर गडगडला! आज **50** पैशांची घसरण, जाणून घ्या कारणं

अमेरिकन डॉलरसमोर भारतीय रुपया आज **50** पैशांनी घसरला. गुरुवारी रुपया **95.75** च्या पातळीवर बंद झाला. पश्चिम आशियातील वाढत्या तणावामुळे आणि परदेशी गुंतवणूकदारांनी भारतीय शेअर बाजारातून पैसे काढून घेतल्यामुळे रुपयावर दबाव वाढला.

रुपयाचं काय झालं?

गुरुवारी भारतीय रुपयाने मोठी घसरण अनुभवली. डॉलरच्या तुलनेत रुपया 50 पैशांनी कमजोर होऊन 95.75 वर बंद झाला. दिवसाची सुरुवात 95.55 वर झाली होती आणि दिवसभर रुपया 95.55 ते 95.76 च्या दरम्यान फिरत राहिला. याआधीच्या सत्रात रुपयाने 16 पैशांची सुधारणा केली होती, ज्यात भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) हस्तक्षेप केल्याचे बोलले जात होते.

गुंतवणूकदारांसाठी याचा अर्थ काय?

रुपयाची ही घसरण गुंतवणूकदारांचा विश्वास आणि मॅक्रो-इकॉनॉमिक स्थिरतेचं एक महत्त्वाचं सूचक आहे. या घसरणीमागे 'डबल-व्हॅमी' (Double-whammy) म्हणजेच दुहेरी कारणं आहेत. पहिलं म्हणजे, पश्चिम आशियातील भू-राजकीय तणावामुळे जागतिक पातळीवर अनिश्चितता वाढली आहे. यामुळे गुंतवणूकदार सुरक्षित गुंतवणुकीकडे वळत आहेत, ज्याचा परिणाम म्हणून डॉलर मजबूत होतो आणि विकसनशील देशांचे चलन कमजोर होते.

दुसरं कारण म्हणजे, परदेशी संस्थागत गुंतवणूकदारांनी (FIIs) भारतीय शेअर बाजारात विक्रीचा मारा केला आहे. जेव्हा FIIs भारतीय शेअर्स विकतात, तेव्हा ते रुपयामधील आपली गुंतवणूक डॉलरमध्ये रूपांतरित करून पैसे परत पाठवतात. यामुळे डॉलरची मागणी वाढते आणि रुपयावर दबाव येतो.

भू-राजकारण आणि तेलाचा संबंध

भारत मोठ्या प्रमाणात कच्च्या तेलाची आयात करतो आणि याचा मोठा भाग पश्चिम आशियातील व्यापारी मार्गांवरून येतो. या प्रदेशातील वाढत्या संघर्षामुळे पुरवठा साखळीत व्यत्यय येण्याची आणि ऊर्जेच्या किमती वाढण्याची भीती आहे. जरी ब्रेंट क्रूडची किंमत USD 92.48 च्या आसपास स्थिर दिसत असली, तरी भू-राजकीय जोखीम रुपयाला दबावाखाली ठेवत आहे. रुपया कमकुवत झाल्यामुळे तेलाच्या आयातीचा खर्च वाढतो, ज्यामुळे देशांतर्गत अर्थव्यवस्थेत महागाई वाढू शकते.

शेअर बाजारात काय प्रतिक्रिया?

या जागतिक आणि चलनविषयक घडामोडींमुळे शेअर बाजारातही सावधगिरीचं वातावरण दिसून आलं. BSE सेन्सेक्स 150.63 अंकांनी घसरून 73,832.55 वर बंद झाला, तर निफ्टी 50 निर्देशांक 53.35 अंकांनी कमी होऊन 23,161.60 वर पोहोचला. परदेशी गुंतवणूकदारांनी मागील सत्रात निव्वळ ₹2,124.98 कोटी किमतीचे शेअर्स विकले होते, ज्याचा परिणाम देशांतर्गत निर्देशांकांवर दबाव म्हणून कायम आहे.

गुंतवणूकदारांनी काय बारकाईने पाहावे?

गुंतवणूकदारांनी येत्या काही दिवसांत तीन मुख्य गोष्टींवर लक्ष ठेवावे. पहिलं म्हणजे, पश्चिम आशियातील संघर्षाची तीव्रता. या संघर्षात वाढ झाल्यास तेलाच्या किमती वाढू शकतात आणि रुपया आणखी कमकुवत होऊ शकतो. दुसरं म्हणजे, FIIs च्या गुंतवणुकीचा प्रवाह. जर परदेशी गुंतवणूकदारांची विक्री अशीच सुरू राहिली, तर रुपया आणि शेअर दोन्हीवर दबाव कायम राहील. तिसरं म्हणजे, रुपयातील अस्थिरतेवर भारतीय रिझर्व्ह बँकेची (RBI) भूमिका काय असेल, याकडे सर्वांचं लक्ष असेल. कारण RBI सहसा विनिमय दरातील तीव्र आणि अनियंत्रित चढ-उतार रोखण्यासाठी हस्तक्षेप करते.