शुक्रवारी भारतीय रुपया अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत **14** पैशांनी मजबूत झाला, ज्यामुळे रुपया **96.28** वर स्थिरावला. चार दिवसांच्या घसरणीनंतर आलेल्या या उसळीमागे रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाचे (RBI) हस्तक्षेप असल्याचे मानले जात आहे. मात्र, कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती आणि परदेशी गुंतवणूकदारांची भारतीय बाजारातील विक्री यामुळे रुपयावर दबाव कायम आहे.
रुपयाने मिळवली उसळी
शुक्रवारी भारतीय रुपयाने डॉलरच्या तुलनेत 14 पैशांची सुधारणा दर्शवली. दिवसाअखेर रुपया 96.28 या पातळीवर बंद झाला. गुरुवारी रुपया 96.42 च्या नीचांकी पातळीवर घसरला होता. या घसरणीनंतर आलेल्या सुधारणेचे मुख्य कारण म्हणजे रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने (RBI) बाजारात केलेला हस्तक्षेप. चलन बाजारात अचानक येणारी घसरण रोखण्यासाठी आणि अस्थिरता कमी करण्यासाठी RBI अनेकदा हस्तक्षेप करते.
जागतिक तेलाच्या किमतींचा परिणाम
रुपया सावरला असला तरी, भारतीय रुपयावरील दबाव अजूनही कायम आहे. पश्चिम आशियातील वाढत्या भू-राजकीय तणावामुळे कच्च्या तेलाच्या जागतिक किमती वाढत आहेत. ब्रेंट क्रूड (Brent crude) प्रति बॅरल $85.58 च्या आसपास व्यवहार करत आहे, जे 1.60% ने अधिक आहे. भारताला आपल्या ऊर्जेच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी आयातीवर अवलंबून राहावे लागते. त्यामुळे तेलाच्या वाढलेल्या किमतींमुळे डॉलरची मागणी वाढते आणि याचा थेट परिणाम रुपयावर होतो.
परदेशी गुंतवणूकदारांची भूमिका
बाजारातील आकडेवारीनुसार, परदेशी गुंतवणूकदार (FIIs) भारतीय शेअर बाजारातून आपले पैसे काढत आहेत, ज्यामुळे रुपयावर अतिरिक्त दबाव येत आहे. गुरुवारी, FIIs ने भारतीय शेअर्समध्ये ₹4,205.56 कोटींची निव्वळ विक्री केली. जेव्हा परदेशी गुंतवणूकदार शेअर्स विकून पैसे परकीय चलनात रूपांतरित करतात, तेव्हा स्थानिक चलनाचे अवमूल्यन होते. परदेशी गुंतवणुकीचा ओघ कमी होणे आणि ऊर्जेच्या वाढत्या किमती या दोन्ही कारणांमुळे नजीकच्या काळात रुपयासाठी परिस्थिती आव्हानात्मक दिसत आहे.
गुंतवणूकदारांनी काय लक्ष ठेवावे?
पुढील काळात रुपयाची दिशा अनेक बाह्य घटकांवर अवलंबून असेल. गुंतवणूकदार ब्रेंट क्रूडच्या किमतीतील चढ-उतारांवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत, कारण त्यात आणखी वाढ झाल्यास भारताच्या पेमेंट बॅलन्सवर (Balance of Payments) परिणाम होऊ शकतो. तसेच, परदेशी फंडांच्या गुंतवणुकीचा कल हा चलन आणि शेअर बाजार या दोन्हीसाठी महत्त्वाचा ठरणार आहे. मध्यवर्ती बँक अत्यंत अस्थिरतेच्या काळात रुपयाला आधार देत राहील, परंतु सध्या जागतिक जोखीम भावना (global risk sentiment) रुपयाच्या दिशेवर परिणाम करत आहे. रुपया 96.00 ते 96.55 या श्रेणीत व्यवहार करण्याची अपेक्षा आहे. डॉलर इंडेक्स (Dollar Index) देखील प्रमुख जागतिक चलनांच्या तुलनेत डॉलरची ताकद मोजण्यासाठी एक महत्त्वाचा मापदंड असेल.