रुपया सावरला, पण बजेटच्या उधारीची चिंता कायम!

शुक्रवारच्या घसरणीनंतर आज रुपयाने डॉलरसमोर उसळी घेतली. सकाळी डॉलरच्या तुलनेत रुपया 37 पैशांनी मजबूत होऊन 91.56 वर पोहोचला. शुक्रवारचे 92.02 चे विक्रमी नीचांक गाठल्यानंतर रुपयामध्ये ही सुधारणा दिसून आली. आंतरराष्ट्रीय कच्च्या तेलाच्या दरात मोठी घट हे यामागचे मुख्य कारण आहे. मात्र, बाजारातील तज्ज्ञांचे मत आहे की, सरकारचे मोठे उधार घेण्याचे लक्ष्य (Borrowing Target) रुपयासाठी चिंतेचा विषय ठरू शकते.

बजेटमधील वित्तीय तूट आणि उधारीचा भार

केंद्रीय अर्थमंत्र्यांनी सादर केलेल्या युनियन बजेट 2026-27 मध्ये आगामी आर्थिक वर्षासाठी ₹17.2 लाख कोटी एवढे मोठे उधार घेण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे. वित्तीय तूट (Fiscal Deficit) GDP च्या 4.3% राहण्याचा अंदाज आहे, जो मागील वर्षाच्या सुधारित अंदाजापेक्षा (4.4%) किंचित कमी आहे. सरकारचे लक्ष कर्ज-ते-GDP गुणोत्तर (Debt-to-GDP Ratio) FY31 पर्यंत 50% पर्यंत आणण्याचे आहे, जे सध्या 55.6% (2026-27 मध्ये) आहे. हे मध्यम-मुदतीचे लक्ष्य असले तरी, इतके मोठे उधार उभारण्याचे लगेचचे आव्हान बाजारातील तरलतेला (Liquidity) आणि व्याजदरांवर दबाव आणू शकते.

कच्च्या तेलाच्या दरात दिलासा

कच्च्या तेलाच्या दरात झालेली घसरण रुपयासाठी मोठा दिलासादायक ठरली. ब्रेंट क्रूड फ्युचर्स (Brent Crude Futures) 4% पेक्षा जास्त घसरून USD 66.38 प्रति बॅरलच्या आसपास व्यवहार करत होते. याआधी अमेरिकेने इराणवर लष्करी कारवाई करण्याच्या भीतीमुळे तेलाचे दर USD 72 पर्यंत पोहोचले होते. मात्र, अमेरिका आणि इराणमधील तणाव कमी झाल्याने भू-राजकीय (Geopolitical) चिंता कमी झाली आणि तेलाच्या दरातील तेजी थांबली. भारतासाठी कच्च्या तेलाची आयात ही सर्वात मोठी आयात असल्याने, दरात घट झाल्यास रुपयाला थेट आधार मिळतो आणि महागाईचा (Inflation) दबावही कमी होतो.

शेअर बाजारात अस्थिरता आणि कर बदल

दुसरीकडे, शेअर बाजारात (Equity Market) संमिश्र कल दिसून आला. सेन्सेक्स (Sensex) आणि निफ्टी (Nifty) सुरुवातीला वधारले होते. मात्र, बजेटमधील काही घोषणांमुळे वीकेंडला बाजारात मोठी उलथापालथ झाली होती. डेरिव्हेटिव्ह्जवरील सिक्युरिटीज ट्रान्झॅक्शन टॅक्स (STT) वाढवून फ्युचर्ससाठी 0.05% आणि ऑप्शन्ससाठी 0.15% करण्यात आला आहे. तसेच, शेअर बायबॅक (Share Buyback) करांमध्ये बदल केल्याने गुंतवणूकदारांमध्ये चिंता आहे. इंडिया VIX (India VIX), जो बाजारातील अस्थिरता (Volatility) दर्शवतो, तो वाढला आहे. परदेशी संस्थागत गुंतवणूकदारांनी (FIIs) देखील सावध पवित्रा घेतला असून, त्यांनी ₹588.34 कोटी किमतीचे शेअर्स विकले.

तज्ज्ञांचे मत

CR Forex Advisors चे MD अमित पारीख यांच्या मते, बजेट हे 'सातत्य - ग्रोथ, स्थिरता आणि वित्तीय शिस्तीवर लक्ष केंद्रित करणारे' आहे. ते म्हणतात की, 'अल्प-मुदतीचा दबाव कायम राहू शकतो', पण 'दीर्घ-मुदतीसाठी वित्तीय विश्वासार्हता आणि ग्रोथची सातत्यता सकारात्मक आहे'. पारीख यांच्या मते, USD/INR चा 92.00 च्या खालील व्यवहार हा नजीकच्या काळातील महत्त्वाचा टप्पा (Pivot Level) आहे, ज्यावरून रुपया आणखी किती मजबूत होईल याचा अंदाज लावता येईल.