रुपयाची उसळी: तेलाचे दर घसरले, परदेशी गुंतवणूकदार विक्रीवर!

चलन बाजारात चढ-उतार, रुपयाला तेल-आधारित आधार

बुधवारी रुपयाने जोरदार मुसंडी मारली. डॉलरच्या तुलनेत रुपया 12 पैशांनी मजबूत होऊन 95.58 वर पोहोचला. मात्र, बाजारात परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांकडून (FIIs) सातत्याने विक्री सुरू आहे. याशिवाय, देशांतर्गत शेअर बाजारातही (-₹1,000 कोटी पेक्षा जास्त विक्री) कमजोरी दिसून आली. या सर्व नकारात्मक बाजूसारख्या परिस्थितीतही रुपया सावरला, याचे मुख्य कारण म्हणजे आंतरराष्ट्रीय बाजारात क्रूड ऑइलच्या (Brent Crude) दरात झालेली 3.02% ची घसरण.

तेलाच्या दरातील घट, रुपयाला दिलासा

भारतासारख्या तेल आयात करणाऱ्या देशासाठी क्रूड ऑइलच्या दरातील घट अत्यंत महत्त्वाची असते. या दरातील घसरणीमुळे चालू खात्यातील (Current Account) तूट कमी होण्याची अपेक्षा आहे. अमेरिका-इराणमधील तणाव आणि सातत्याने होणारी शेअर बाजारातील विक्री यासारख्या घटकांमुळे रुपया 95.70 च्या पातळीच्या खाली जाण्याची शक्यता होती, परंतु तेलाच्या दरातील घसरणीमुळे रुपयाला मोठा आधार मिळाला. डॉलर इंडेक्स 99.07 च्या आसपास आहे, जो रुपयावर दबाव कायम ठेवत आहे. सध्या रुपयाची स्थिरता ही देशांतर्गत आर्थिक वाढीपेक्षा वस्तूंच्या दरातील घसरणीवर अधिक अवलंबून असल्याचे दिसत आहे.

RBI समोर मोठे आव्हान

रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) 3 जून रोजी होणाऱ्या आगामी पतधोरण बैठकीपूर्वी एका जटिल परिस्थितीत सापडली आहे. महागाई नियंत्रणात ठेवणे आणि त्याचबरोबर रुपयाचे अवमूल्यन रोखणे, जे आयातित महागाई वाढवू शकते, या दोन्ही गोष्टींमध्ये समतोल साधण्याचे मोठे आव्हान RBI समोर आहे. गेल्या वेळी मध्य पूर्वेतील अस्थिरतेच्या काळात, RBI ने व्याजदरात मोठे बदल करण्याऐवजी चलनातील अस्थिरता नियंत्रित करण्यावर लक्ष केंद्रित केले होते. तेलाच्या दरात तात्पुरता दिलासा मिळाला असला तरी, परदेशी गुंतवणूकदारांची विक्री गुंतवणूकदारांची भारतीय मूल्यांकनाबद्दलची शंका दर्शवते.

टिकाऊ मजबूतीबाबत चिंता

विश्लेषकांच्या मते, सध्याच्या बाजारातील काही संरचनात्मक कमजोरी आहेत. परदेशी गुंतवणूकदारांकडून होणारी विक्री सुरू असतानाही रुपयाची मजबूत होणे ही एक विरोधाभासी स्थिती आहे. जर तेलाचे दर पुन्हा वाढले, तर संस्थात्मक गुंतवणुकीच्या अभावामुळे रुपयाचे अवमूल्यन वेगाने होऊ शकते. RBI च्या हस्तक्षेपावर अवलंबून राहणे हे केवळ एक तात्पुरते समाधान असू शकते, जे वाढत्या वित्तीय तुटीच्या परिणामांना झाकू शकते. जर आगामी पतधोरणात या भांडवली बहिर्गामी प्रवाहांचे (Outflows) व्यवस्थापन करण्याबाबत स्पष्ट मार्गदर्शन मिळाले नाही, तर रुपया लवकरच घसरू शकतो.