Whalesbook
बाजारातील 'यु टर्न': रुपया स्थिर, पण सेक्टर्समध्ये मोठी फूट
सध्या बाजारात एक विचित्र परिस्थिती पाहायला मिळत आहे, जिथे एका बाजूला मोठी कंपन्यांचे शेअर्स (Large-cap indices) स्थिर दिसत आहेत, तर दुसऱ्या बाजूला पेनी स्टॉक्समध्ये (penny stocks) तेजी आहे. याउलट, टेक्नॉलॉजी सेक्टरमध्ये (technology sector) मंदी आहे आणि मिड-कॅप (mid-cap) व स्मॉल-कॅप (small-cap) सेगमेंटमध्ये मिश्र कामगिरी सुरू आहे. यामुळे भारतीय अर्थव्यवस्थेच्या स्थितीचे एक जटिल चित्र समोर येत आहे.
रुपयाची स्थिरता आणि जागतिक संकेत
HDFC बँकेचे विश्लेषक अरूप राख्शित यांच्या मते, भारतीय रुपया अमेरिकन डॉलरसमोर 90 ते 92 या मर्यादेत स्थिर राहील. जागतिक व्यापार आणि भू-राजकीय घडामोडींमधील बदलांमुळे रुपयाला आधार मिळत आहे. अलीकडे अमेरिकेने लावलेल्या शुल्कांमुळे (tariffs) सुरुवातीला निर्यातीला आव्हान निर्माण झाले होते, पण सुप्रीम कोर्टाच्या एका निर्णयानंतर हे शुल्क कमी झाले आहेत. तरीही, काही प्रमाणात अनिश्चितता कायम आहे. भारताकडे $62 अब्ज चा शॉर्ट फॉरवर्ड बुक असूनही आणि मोठे सार्वभौम कर्ज (sovereign borrowing) असूनही, देशाचे परकीय चलन साठा (foreign exchange reserves) विक्रमी $725.7 अब्ज इतका आहे, जो बाजारातील अस्थिरतेविरुद्ध ढाल म्हणून काम करेल.
सेक्टरनुसार बाजारातील फरक: गुंतवणूकदारांसाठी धोक्याची घंटा
3R इन्व्हेस्टमेंट मॅनेजमेंटचे नीरज सेठ यांच्या मते, सध्या बाजारात सेक्टर्सनुसार मोठी फूट (sharp sectoral divergence) असल्याने केवळ इंडेक्समध्ये गुंतवणूक करणे कठीण झाले आहे. यामागे अनेक जागतिक चिंता कारणीभूत आहेत. 23 फेब्रुवारी 2026 पर्यंत, सेन्सेक्स (Sensex) आणि निफ्टी-50 (Nifty-50) सारखे प्रमुख निर्देशांक (benchmark indices) PSU बँक्स आणि हॉस्पिटल्सच्या पाठिंब्याने थोडे वाढले, तर मिड-कॅप्स घसरले आणि स्मॉल-कॅप्सने मोठी झेप घेतली. यातून मायक्रो-कॅप सेगमेंटमध्ये (micro-cap segment) मोठी सट्टेबाजी दिसून येते.
गुंतवणूकदारांसाठी फायनान्शियल सेक्टर (financial sector) अजूनही आवडीचा आहे, कारण त्यांची बॅलन्स शीट मजबूत आहे. या क्षेत्राचा 3 वर्षांचा सरासरी P/E रेशो 16.6x आहे, ज्यामध्ये बँका याच सरासरीच्या आसपास व्यवहार करत आहेत. याउलट, ग्राहक विवेकाधीन (consumer discretionary) क्षेत्राचा P/E रेशो 46.5x इतका उच्च आहे, जो त्याच्या 3 वर्षांच्या सरासरीपेक्षा जास्त आहे, तरीही या क्षेत्रात कमजोरी दिसत आहे. नॉन-बँकिंग फायनान्शियल कंपन्या (NBFCs), व्यावसायिक वाहने (commercial vehicles) आणि काही प्रमाणात ग्राहक विवेकाधीन सेगमेंटमध्ये संधी दिसत आहेत, परंतु IT सर्व्हिसेस आणि इतर महागड्या मार्केट पॉकेट्समध्ये सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे.
AI चा हळूहळू होणारा परिणाम
आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) मुळे अर्थव्यवस्थेत मोठे बदल होतील या चिंतांबद्दल सेठ यांनी दुजोरा दिला आहे, मात्र याचा त्वरित मॅक्रोइकॉनॉमिक (macroeconomic) परिणाम लगेच दिसणार नाही. AI चा आर्थिक प्रभाव हळूहळू दिसेल, पण भविष्यात तो भारताच्या GDP मध्ये $550 अब्ज ते $15.7 ट्रिलियन पर्यंत वाढ करू शकतो आणि लाखो नवीन नोकऱ्याही निर्माण करू शकतो.
मात्र, भारतीय IT सर्व्हिसेस क्षेत्राला सध्या AI मुळे मोठ्या व्हॅल्युएशन करेक्शनला (valuation correction) सामोरे जावे लागत आहे. TCS चा P/E रेशो 20.6x आणि Infosys चा 19.1x आहे, जो काही विश्लेषकांनी सुचवलेल्या 15x च्या तुलनेत खूप जास्त आहे. सध्या निफ्टी IT इंडेक्सचा P/E सुमारे 22.7x आहे, तर निफ्टी 50 इंडेक्सचा P/E जवळपास 22.4x आहे.
IT क्षेत्रातील मंदीचे कारण
फेब्रुवारी 2026 मध्ये IT क्षेत्रातील घसरण, विशेषतः निफ्टी IT इंडेक्स गेल्या वर्षात सुमारे 22% घसरला आहे, हे यामागील मोठे आव्हान दर्शवते. जनरेटिव्ह AI (generative AI) टूल्समुळे अनेक कामे स्वयंचलित (automate) होण्याची भीती आहे, ज्यामुळे मोठ्या IT कंपन्यांच्या मूल्यामध्ये (value) मोठी घट होण्याची शक्यता आहे. ग्राहक विवेकाधीन क्षेत्रातील 46.5x चा उच्च P/E रेशो पाहता, भविष्यात जास्त वाढीची शक्यता कमी वाटते आणि मागणी कमी झाल्यास हे क्षेत्र अधिक संवेदनशील ठरू शकते.
भविष्यातील दृष्टीकोन
आर्थिक वर्ष 2026 मध्ये फायनान्शियल, मॅन्युफॅक्चरिंग आणि इंडस्ट्रियल कंपन्यांमध्ये कमाईत (earnings) सुधारणा दिसू लागली आहे. भांडवली खर्च (capital expenditure) आणि कर्जाची वाढ (credit growth) यामुळे ही गती वर्षभर कायम राहण्याची अपेक्षा आहे. मोतीलाल ओसवाल (Motilal Oswal) यांच्या अंदाजानुसार, भारतीय इक्विटींना 2026 मध्ये कमाईतील वाढीचा फायदा मिळेल. ते IT सर्व्हिसेसना 'माईल्डली ओव्हरवेट' (mildly overweight) मानतात, पण फायनान्शियल, ऑटोमोबाईल आणि टेलिकॉम कंपन्यांना अधिक प्राधान्य देतात. विश्लेषकांच्या अंदाजानुसार, USD/INR विनिमय दर चालू तिमाहीच्या अखेरीस सुमारे 90.57 आणि 12 महिन्यांत 89.21 पर्यंत राहू शकतो. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाची (RBI) परकीय चलन धोरणे (foreign-exchange strategy) आणि मोठे चलन साठे रुपयातील अस्थिरतेपासून संरक्षण देतात.