रुपयाने गाठला साप्ताहिक उच्चांक! RBI च्या मदतीने डॉलरसमोर घेतली उसळी

रुपयाची मजबूत वाटचाल

या आठवड्यात भारतीय रुपयाने अमेरिकन डॉलरसमोर चांगली कामगिरी केली आहे. शुक्रवारी रुपया 95.38 या पातळीवर बंद झाला, जी मार्च महिन्यानंतरची रुपयाची सर्वोत्तम साप्ताहिक कामगिरी ठरली. गेल्या पाच दिवसांत रुपयाने सुमारे 1% ची वाढ नोंदवली आहे. मात्र, जागतिक ऊर्जा बाजारातील अस्थिरतेमुळे रुपयाने या महिन्यात 0.7% ची घट अनुभवली आहे.

तेलाच्या वाढत्या किमती आणि आयातीचा दबाव

सध्या रुपयाची वाटचाल जागतिक कच्च्या तेलाच्या किमतींवर अवलंबून आहे. या महिन्यात ब्रेंट क्रूडच्या किमतीत सुमारे 21% तर WTI क्रूडमध्ये 18% ची वाढ झाली आहे. भारत आपल्या गरजेनुसार तेलाची मोठी आयात करतो. त्यामुळे, आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे डॉलरची मागणी वाढते आणि रुपयावर दबाव येतो. वाढत्या इंधन दरांमुळे आयात होणारी महागाई ही अर्थव्यवस्थेसाठी चिंतेची बाब आहे, कारण याचा थेट परिणाम किरकोळ आणि घाऊक महागाई निर्देशांकांवर होतो.

RBI चा हस्तक्षेप

बाजार विश्लेषकांच्या मते, भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) रुपयाला विक्रमी नीचांकी पातळीवर जाण्यापासून रोखण्यासाठी परकीय चलन बाजारात सक्रिय आहे. कमी तरलता (liquidity) असताना सरकारी बँकांनी डॉलरची विक्री केल्याचे दिसून आले आहे. या धोरणामुळे परकीय चलन साठ्यावर जास्त ताण न येता रुपयाची अस्थिरता नियंत्रित करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. RBI ने केलेल्या हस्तक्षेपाचा परिणाम USD/INR च्या किमतीत दिसून येत आहे.

व्यापक आर्थिक संदर्भ

आठवड्याच्या शेवटी जागतिक बाजारात तेलाच्या किमती किंचित कमी झाल्या आणि अमेरिकन डॉलरही आंतरराष्ट्रीय बाजारात काहीसा कमकुवत झाला. यासोबतच, इतर आशियाई मध्यवर्ती बँकांनीही केलेल्या अशाच प्रयत्नांमुळे उदयोन्मुख बाजारपेठेतील चलनांना (emerging market currencies) आधार मिळाला. देशांतर्गत शेअर बाजारात संमिश्र कामगिरी दिसून आली, जिथे निफ्टी आयटी (Nifty IT) निर्देशांकात या महिन्यात 16% ची वाढ झाली, तर निफ्टी 50 मध्ये 2% ची वाढ दिसली.

जरी रुपयाची ही अलीकडील सुधारणा लक्षणीय असली, तरी त्याची स्थिरता जागतिक तेल किमतींमधील चढ-उतार आणि मध्यवर्ती बँकेच्या परकीय चलन साठ्याच्या व्यवस्थापनावर अवलंबून असेल. गुंतवणूकदार पुढील आठवड्यात येणाऱ्या परकीय चलन साठ्याच्या (foreign exchange reserves) आकडेवारीवर लक्ष ठेवून असतील, ज्यामुळे RBI च्या हस्तक्षेपामुळे देशाच्या बाह्य ताळेबंदाच्या (external balance sheet) स्थितीबद्दल अधिक माहिती मिळेल.