रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या (RBI) स्पेशल स्वॅप विंडोमुळे रुपयाने **२ महिन्यांचा** उच्चांक गाठला आहे. देशात **$136.4 अब्ज** डॉलर्स आल्याने चलनाला बळकटी मिळाली असली तरी, वाढत्या कच्च्या तेलाच्या किमतींमुळे हे सुख तात्पुरते असू शकते.
भारतीय रुपयाने या आठवड्यात ९४.२८ ते ९४.४६ प्रति डॉलर दरम्यान व्यापार करत दोन महिन्यांचा उच्चांक गाठला आहे. रिझर्व्ह बँकेच्या स्पेशल फॉरेन करन्सी स्वॅप विंडोच्या यशस्वी समाप्तीनंतर ही तेजी दिसून आली. ३१ ऑगस्ट २०२६ पर्यंत या सुविधेद्वारे तब्बल $१३६.४ अब्ज डॉलरची तरलता (liquidity) देशांतर्गत बाजारात आली आहे.
रुपया का वधारला?
या सुविधेचे मुख्य उद्दिष्ट जागतिक अनिश्चिततेच्या काळात चलनाचे स्थैर्य राखणे आणि परकीय चलन साठा (Forex Reserves) वाढवणे हे होते. FCNR(B) डिपॉझिट्स आणि एक्सटर्नल कमर्शियल बरोइंग्जच्या माध्यमातून आलेला हा डॉलरचा ओघ रुपयासाठी आधार ठरला आहे.
तज्ज्ञांचा इशारा
बाजार विश्लेषकांच्या मते, ही तेजी कायमस्वरूपी नसून ती एका विशिष्ट योजनेचा परिणाम आहे. जशी या स्वॅप्सची सेटलमेंट पूर्ण होईल, तसा हा तात्पुरता लिक्विडिटी बूस्ट कमी होऊ लागेल. त्यानंतर, भारतीय कंपन्यांची डॉलरची मागणी पुन्हा वाढण्याची शक्यता आहे.
क्रूड ऑईलचे संकट
अमेरिकेतील तणावामुळे कच्च्या तेलाच्या (Brent Crude) किमती $९६ प्रति बॅरलच्या वर गेल्या आहेत. भारत मोठी तेल आयात करणारा देश असल्याने, वाढत्या किमतींमुळे डॉलरची मागणी वाढून रुपयावर पुन्हा दबाव येऊ शकतो. आता गुंतवणूकदार ९५.५० ते ९६.०० च्या रेंजवर लक्ष ठेवून आहेत. अमेरिकन फेडरल रिझर्व्हचे आगामी धोरण रुपयाच्या पुढील वाटचालीसाठी निर्णायक ठरणार आहे.