भारतीय रुपया पुन्हा एकदा कमकुवत झाला असून, डॉलरच्या तुलनेत **९५.५७** या पातळीवर बंद झाला आहे. परकीय गुंतवणूकदारांची विक्री आणि जागतिक तणावामुळे रुपयावर सलग पाचव्या सत्रात मोठा दबाव दिसून येत आहे.
शुक्रवारी भारतीय रुपया ९५.५७ वर स्थिरावला, ज्यामुळे सलग पाचव्या सत्रात रुपयाच्या घसरणीचा सिलसिला कायम राहिला आहे. बाजाराची सुरुवात ९५.७० वर झाली होती आणि दिवसभरात रुपयाने ९५.७९ चा नीचांकी स्तर गाठला होता. त्यानंतर व्यवहाराच्या अखेरीस काही प्रमाणात सुधारणा पाहायला मिळाली.
रुपयावरील दबावाचे कारण काय?
सध्या जागतिक भू-राजकीय तणावामुळे गुंतवणूकदार अधिक सुरक्षित पर्यायांकडे वळत आहेत. अमेरिकन ट्रेझरी यील्ड्स (U.S. Treasury yields) वाढत असल्याने डॉलर अधिक आकर्षक ठरत आहे, ज्यामुळे भारतासारख्या उदयोन्मुख बाजारपेठेतून भांडवल बाहेर पडत आहे. फॉरेन इन्स्टिट्यूशनल इन्व्हेस्टर्सनी (FIIs) या आठवड्यात भारतीय शेअर बाजारातून सुमारे ५८२ कोटी रुपयांची निव्वळ विक्री केली आहे. जेव्हा परकीय गुंतवणूकदार शेअर्स विकून पैसे मायदेशी नेतात, तेव्हा ते रुपये विकून डॉलर खरेदी करतात, ज्याचा थेट फटका रुपयाच्या मूल्याला बसतो.
रिझर्व्ह बँक आणि मार्केट डायनॅमिक्स
बाजारातील वाढती अस्थिरता रोखण्यासाठी रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) हस्तक्षेप करत असल्याचा संशय व्यक्त केला जात आहे. मात्र, कच्च्या तेलाच्या किमती आणि डॉलर इंडेक्सची ताकद यांसारख्या मोठ्या जागतिक ट्रेंडसमोर केंद्रीय बँकेच्या उपाययोजनांनाही मर्यादा येत आहेत. भारत हा तेलाचा मोठा आयातदार देश असल्याने, तेलाच्या वाढत्या किमती रुपयावर अतिरिक्त भार टाकतात.
गुंतवणूकदारांसाठी या घसरणीचे संमिश्र परिणाम असू शकतात. ज्या कंपन्या मोठ्या प्रमाणावर आयात करतात किंवा ज्यांच्यावर विदेशी कर्ज आहे, त्यांच्या नफ्यावर परिणाम होऊ शकतो. दुसरीकडे, निर्यात करणाऱ्या कंपन्यांसाठी रुपयाचे घसरणे फायदेशीर ठरू शकते, कारण त्यांना डॉलरच्या बदल्यात अधिक रुपये मिळतात. आता सर्व लक्ष आगामी अमेरिकन कन्झ्युमर प्राईज इंडेक्स (CPI) डेटाकडे लागले आहे, जो रुपयाची पुढील दिशा ठरवण्यासाठी महत्त्वाचा ठरेल.