भारतीय रुपया २१ ऑगस्ट २०२६ रोजी डॉलरच्या तुलनेत **₹95.71** वर बंद झाला. डॉलरच्या तुलनेत रुपयाला **3** पैशांची वाढ मिळाली. मात्र, अमेरिका-इराणमधील वाढता तणाव आणि कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे रुपयाची ही तेजी मर्यादित राहिली.
शुक्रवारी, २१ ऑगस्ट २०२६ रोजी, भारतीय रुपयाने अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत थोडी सुधारणा दाखवली. मागील सत्रात ₹95.74 वर बंद झालेल्या रुपयाने आज ₹95.71 वर स्थिरावला. या सत्रात रुपया ₹95.65 ते ₹95.75 या दरम्यान फिरत राहिला, ज्यामुळे फॉरेन एक्सचेंज मार्केटमध्ये सावध वातावरण दिसून आले.
रुपयातील हालचाल अनेक जागतिक घटकांमुळे प्रभावित झाली. एका बाजूला, डॉलर इंडेक्समध्ये झालेली घसरण, जी सहा प्रमुख चलनांच्या तुलनेत डॉलरचे मूल्य दर्शवते, यामुळे रुपयाला काहीसा आधार मिळाला. डॉलर कमकुवत झाल्यास, उदयोन्मुख बाजारपेठेतील चलनांना अनेकदा आधार मिळतो.
मात्र, या सकारात्मक प्रभावाला बाह्य आर्थिक दबावांनी कमी केले. अमेरिका आणि इराणमधील वाढत्या भू-राजकीय तणावामुळे जागतिक बाजारात अनिश्चितता निर्माण झाली आहे, ज्याचा ऊर्जा खर्चावर विशेषतः परिणाम झाला आहे.
भारताची सुमारे 88% कच्च्या तेलाची गरज आयातीतून पूर्ण होते. त्यामुळे, जागतिक बाजारात तेलाच्या किमती वाढल्यास त्याचा थेट परिणाम भारताच्या आयात बिलावर आणि रुपयाच्या स्थिरतेवर होतो. ब्रेंट क्रूड फ्युचर्स $93 प्रति बॅरलच्या जवळ स्थिर राहिले, ज्यामुळे रुपयावर दबाव कायम आहे. गुंतवणूकदार तेलाच्या किमतींवर बारीक लक्ष ठेवून आहेत, कारण तेलाच्या आयातीसाठी डॉलरची मागणी वाढल्यास रुपयाची ताकद मर्यादित होऊ शकते.
देशांतर्गत इक्विटी मार्केटमध्ये संमिश्र चित्र दिसून आले. सेन्सेक्स आणि निफ्टी निर्देशांक दिवसाच्या शेवटी किंचित वाढले असले तरी, परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदार (FIIs) इक्विटी मार्केटमध्ये विक्री करत राहिले. मागील दिवशी त्यांची निव्वळ विक्री ₹583.36 कोटी नोंदवली गेली. परदेशी गुंतवणूकदारांची सततची विक्री भारतीय बाजारातून भांडवल बाहेर जात असल्याचे दर्शवते आणि यामुळे रुपयावर अतिरिक्त दबाव येतो.
या अल्पकालीन दबावांना न जुमानता, रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) दीर्घकालीन अस्थिरता व्यवस्थापनावर लक्ष केंद्रित करत आहे. गव्हर्नर संजय मल्होत्रा यांच्या नेतृत्वाखालील RBI ने सुमारे $80 अब्ज परकीय चलन (Foreign Currency) येण्याची अपेक्षा व्यक्त केली आहे, जी रुपयाला बाह्य धक्क्यांपासून वाचविण्यात मदत करू शकते. तथापि, विश्लेषकांच्या मते, सध्याच्या जागतिक भू-राजकीय परिस्थितीमुळे या इनफ्लोचा रुपयाच्या मजबूततेवर मर्यादित परिणाम दिसून आला आहे.
रुपयाच्या नजीकच्या काळातील वाटचालीसाठी मध्य पूर्वेतील परिस्थिती कशी विकसित होते आणि त्याचा तेलाच्या किमतींवर काय परिणाम होतो, यावर अवलंबून असेल. गुंतवणूकदार रुपयाच्या दिशेचा अंदाज घेण्यासाठी कच्च्या तेलाच्या किमतीतील चढ-उतार, परदेशी संस्थात्मक गुंतवणुकीचा प्रवाह आणि अमेरिका-इराण संबंधांबद्दलच्या पुढील घडामोडींवर लक्ष ठेवू शकतात.