भारतीय रुपया सलग चौथ्या दिवशी अमेरिकन डॉलरसमोर मजबूत झाला आहे. ३० जुलै रोजी रुपया ९५.५९ वर पोहोचला. जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या (Crude Oil) किमती कमी झाल्याने आणि अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हने व्याजदर जैसे थे ठेवण्याचा निर्णय घेतल्याने रुपयाला बळ मिळाले. मात्र, भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे (RBI) सक्रिय हस्तक्षेप चलनातील अस्थिरता नियंत्रणात ठेवण्यासाठी महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे.
रुपयाची मजबूत वाटचाल
३० जुलै रोजी भारतीय रुपया अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत मजबूत झाला. रुपया ९५.५९ वर पोहोचला, जो मागील बंद भावापेक्षा ६ पैशांनी अधिक आहे. गेल्या चार सत्रांपासून रुपया सातत्याने वर जात आहे. जागतिक मध्यवर्ती बँकांकडून संमिश्र संकेत मिळत असताना रुपयाने ही वाढ नोंदवली आहे.
अमेरिकेची फेडरल रिझर्व्ह आणि व्याजदर
अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हने व्याजदर ३.५०% ते ३.७५% या दरम्यान कायम ठेवण्याचा निर्णय घेतला. यामुळे जागतिक बाजारात तात्पुरता दिलासा मिळाला. तथापि, या निर्णयावर पूर्ण एकमत नव्हते. फेडरल ओपन मार्केट कमिटीच्या (FOMC) तीन सदस्यांनी व्याजदर वाढवण्याची बाजू घेतली होती. या मतभेदांमुळे, CME ग्रुपच्या FedWatch टूलनुसार, सप्टेंबर महिन्यात व्याजदर वाढण्याची शक्यता ५७% असल्याचे मार्केट तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे.
कच्च्या तेलाचा रुपयाला आधार
ऊर्जा खर्चात झालेली घट हे रुपयासाठी दिलासादायक ठरले. मागील सत्रात ८% नी वाढलेला ब्रेंट क्रूड ऑइलचा (Brent Crude Oil) भाव आज सुमारे १% नी घसरून $८९ प्रति बॅरलवर आला. भारत हा कच्च्या तेलाचा मोठा आयातदार देश असल्याने, कमी किमतींमुळे आयातीसाठी लागणाऱ्या परकीय चलनाची मागणी कमी होते, ज्यामुळे रुपयाला स्थैर्य मिळण्यास मदत होते.
RBI चा हस्तक्षेप आणि बाजाराचा कल
देशात, भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) आपल्या बाजारातील ऑपरेशन्सद्वारे रुपयाला स्थैर्य देण्याची भूमिका बजावत आहे. मार्केट पार्टिसिपंट्सनी सांगितले की, केंद्रीय बँक गेल्या आठवड्यापासून सक्रियपणे डॉलर विकत आहे. परकीय चलनांच्या विनिमय दरात अचानक होणारे बदल टाळण्यासाठी ही रणनीती आखली जात आहे. रुपयासाठी एक आधार तयार करून, RBI आयातित महागाईला आळा घालण्याचा आणि जागतिक भू-राजकीय तणावामुळे होणारी अस्थिरता व्यवस्थापित करण्याचा प्रयत्न करत आहे.
भू-राजकीय जोखीम आणि भविष्यातील कल
गुंतवणूकदारांसाठी भू-राजकीय जोखीम (Geopolitical Risks) हा एक महत्त्वाचा घटक आहे. मध्य पूर्वेतील सततचे संघर्ष, क्षेपणास्त्र आणि ड्रोन हल्ले, तसेच इजिप्तकडे तणाव वाढण्याची शक्यता यांमुळे जागतिक बाजारात अनिश्चितता कायम आहे. जरी रुपयाने अलीकडे इतर अनेक आशियाई चलनांच्या तुलनेत चांगली कामगिरी केली असली, तरी त्याचे भविष्य या जागतिक संघर्षांवर आणि RBI आपल्या डॉलर गंगाजळीचा वापर करून रुपयाला किती स्थैर्य देते यावर अवलंबून राहील.
पुढील आठवड्यात फेडरल रिझर्व्हच्या भूमिकेवर आणि कच्च्या तेलाच्या किमतींच्या दिशेवर गुंतवणूकदार लक्ष ठेवून असतील. RBI बाजारातील लिक्विडिटी (Liquidity) आणि रुपयाला मोठ्या बाह्य धक्क्यांपासून वाचवण्यासाठीच्या त्यांच्या हस्तक्षेपाच्या (Intervention) धोरणाबद्दल पुढील अपडेट्स महत्त्वाचे ठरतील.