शेअर बाजारातील मोठा बदल! दिग्गज शेअर्स सोडून रिटेल गुंतवणूकदारांचा आता 'हाय-बीटा' स्टॉक्सकडे कल

भारतीय शेअर बाजाराचे चित्र झपाट्याने बदलत आहे. एकेकाळी सुरक्षित समजल्या जाणाऱ्या मोठ्या कंपन्यांकडे पाठ फिरवून आता रिटेल गुंतवणूकदार हाय-बीटा शेअर्समध्ये गुंतवणूक करत आहेत. हाय-बीटा म्हणजे असे शेअर्स, ज्यांच्या किमतीत बाजाराच्या तुलनेत प्रचंड चढ-उतार पाहायला मिळतात. बाजार तेजीत असताना हे शेअर्स वेगाने वर जातात, पण पडझड सुरू झाल्यावर यांचे नुकसानही तितकेच मोठे असते.### गुंतवणुकीचे नवीन गणित

या ट्रेंडचा पुरावा म्हणजे Yes Bank कडे असलेले तब्बल 5.8 दशलक्ष रिटेल गुंतवणूकदार, ज्यांचे मार्केट कॅपिटल ₹51,000 कोटी आहे. याउलट ₹10.7 लाख कोटी मार्केट कॅपिटल असलेल्या HDFC Bank कडे 4.5 दशलक्ष रिटेल गुंतवणूकदार आहेत. याचप्रमाणे Vodafone Idea आणि Suzlon Energy सारख्या कंपन्यांकडे गुंतवणूकदारांचा ओघ वाढला आहे, याचे मुख्य कारण म्हणजे या शेअर्समधील 'मोमेंटम'.

आकडेवारी काय सांगते?

• 2022 मध्ये अशा कंपन्यांची संख्या 28 होती, जी आता 2026 पर्यंत 73 वर पोहोचली आहे.
• टॉप १००० कंपन्यांमधील सरासरी रिटेल गुंतवणूकदारांची संख्या 2.5 लाखांवरून 3.5 लाखांवर पोहोचली आहे.

बदलाची कारणे

डिजिटलायझेशन आणि सोशल मीडियामुळे माहिती सहज उपलब्ध होत आहे. तरुण गुंतवणूकदारांना म्युचुअल फंड किंवा संथ चालणाऱ्या लार्ज-कॅप कंपन्यांपेक्षा स्वतः निर्णय घेऊन झटपट 'अल्फा' (जास्त परतावा) मिळवण्याची ओढ लागली आहे. मात्र, तज्ज्ञांच्या मते, ही एक दुधारी तलवार आहे. बाजारात घसरण झाल्यास या हाय-बीटा शेअर्समुळे गुंतवणूकदारांच्या पोर्टफोलिओचे मोठे नुकसान होऊ शकते. भविष्यात हे शेअर्स टिकून राहतील की नाही, हे त्यांच्या व्यवसायातील नफ्यावर अवलंबून असेल.