RBI चा मोठा दिलासा! व्याजदर 'स्थिर', जागतिक तणावामुळे बाजारात चिंता

RBI चा दिलासा: व्याजदर स्थिर, पण धोक्याची घंटा!

RBI चे गव्हर्नर संजय मल्होत्रा यांनी स्पष्ट केले की, वाढत्या जागतिक अनिश्चिततेपासून भारताच्या अर्थव्यवस्थेचे संरक्षण करण्यासाठी सावधगिरीचा दृष्टिकोन महत्त्वाचा आहे. मॉनेटरी पॉलिसी कमिटीने (MPC) रेपो रेट 5.25% वर कायम ठेवण्याचा निर्णय घेतला, तसेच 'न्यूट्रल' भूमिका कायम ठेवली. याचा अर्थ असा की, RBI सध्याच्या बाह्य दबावांना संतुलित करत दीर्घकालीन शाश्वत विकासाचे ध्येय साधू इच्छित आहे.

देशांतर्गत अर्थव्यवस्था भक्कम

RBI च्या या निर्णयामागे भारताच्या अर्थव्यवस्थेची मजबूत स्थिती कारणीभूत आहे. २०२६ पर्यंत GDP वाढीचा दर 6.5% ते 6.9% पर्यंत राहण्याचा अंदाज आहे, ज्यामुळे भारत जगातील सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या अर्थव्यवस्थांपैकी एक राहील. बँकिंग क्षेत्राची स्थितीही चांगली आहे. मार्च २०२७ पर्यंत शेड्यूलड कमर्शियल बँकांचे ग्रॉस नॉन-परफॉर्मिंग ॲसेट्स (NPAs) 2.0% ते 2.2% दरम्यान राहण्याची शक्यता आहे, जे एक मोठे यश आहे. या आर्थिक स्थिरतेमुळे गुंतवणूक आणि मागणीला चालना मिळत आहे. २० एप्रिल २०२६ रोजी भारतीय रुपया डॉलरसमोर सुमारे 92.92 च्या पातळीवर व्यवहार करत होता.

महागाईची चिंता कायम

सकारात्मक वाढीच्या अंदाजानंतरही, महागाई (Inflation) हा एक मोठा चिंतेचा विषय आहे. मध्य पूर्वेतील संघर्षामुळे ऊर्जा किमती वाढण्याची भीती आहे, ज्याचा परिणाम जागतिक आणि भारतीय महागाईवर होऊ शकतो. मार्च २०२६ मध्ये भारताचा ग्राहक किंमत निर्देशांक (CPI) महागाई 3.4% होती. मात्र, २०२७ च्या आर्थिक वर्षासाठी महागाईचा अंदाज 4.1% ते 4.6% पर्यंत वाढवण्यात आला आहे, कारण पुरवठ्यातील अडचणी आणि वस्तूंच्या वाढत्या किमती कारणीभूत आहेत. या दबावामुळे RBI ला लवचिक धोरण ठेवावे लागत आहे.

जागतिक विकासात भारताचे नेतृत्व

भारताचा २०२६ मधील अंदाजित वाढीचा दर चीन (अंदाजे 4.4%) आणि अमेरिका ( 2.3%) सारख्या प्रमुख अर्थव्यवस्थांपेक्षा खूप जास्त आहे. यामुळे गुंतवणूकदारांचा विश्वास वाढला आहे. मात्र, जागतिक स्तरावर भू-राजकीय विभाजन आणि अस्थिर व्यापार धोरणांमुळे जागतिक वाढ मंदावून 3.1% राहण्याचा अंदाज आहे.

शेअर बाजारात संमिश्र संकेत

भारतीय शेअर बाजार, विशेषतः Nifty 50 इंडेक्स, २० एप्रिल २०२६ रोजी सुमारे 21.4 च्या प्राइस-टू-अर्निंग (P/E) रेशोवर व्यवहार करत आहे. हा रेशो जागतिक अनिश्चिततेतही गुंतवणूकदारांचा आशावाद दर्शवतो. Nifty 50 (सुमारे 24,365) आणि Sensex (जवळपास 78,520) सारख्या प्रमुख निर्देशांकांनी एप्रिल २०२६ च्या मध्यात अस्थिरता दर्शविली आहे, जे भू-राजकीय बातम्यांमधील बदलांमुळे गुंतवणूकदारांची सावधगिरी दर्शवते.

धोके अजूनही कायम

मजबूत वाढीचा अंदाज आणि चांगली बँकिंग क्षेत्राची स्थिती असूनही, मोठे धोके अजूनही आहेत. मध्य पूर्व युद्धामुळे वाढणारी महागाई ही सर्वात मोठी चिंता आहे. यामुळे व्याजदर जास्त काळ उच्च राहू शकतात, ज्यामुळे अर्थव्यवस्थेचा वेग मंदावू शकतो. मोठ्या कंपन्यांची आर्थिक स्थिती चांगली असली तरी, सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योगांना (MSME) जास्त अडचणींचा सामना करावा लागत आहे. त्यांच्या NPAs मध्ये 3.4% ते 3.6% पर्यंत वाढ अपेक्षित आहे, ज्यामुळे स्थानिक आर्थिक स्थिरतेचे धोके वाढले आहेत. जागतिक व्यापार वाद आणि संभाव्य शुल्क आकारणीमुळे भारताची निर्यात आणि उत्पादन क्षेत्राला फटका बसू शकतो. भारतीय रुपयावर लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे आहे, कारण त्याचे अवमूल्यन आयातित महागाई वाढवू शकते.