Whalesbook
अर्थव्यवस्थेला नवी गती: RBI ने GDP वाढीचा अंदाज वाढवला
भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) आर्थिक वर्ष २७ (FY27) च्या पहिल्या आणि दुसऱ्या तिमाहीसाठी भारताच्या वास्तविक GDP वाढीचा अंदाज वाढवून दिलासा दिला आहे. आता पहिल्या तिमाहीसाठी हा अंदाज 6.9% (पूर्वी 6.7%) आणि दुसऱ्या तिमाहीसाठी 7.0% (पूर्वी 6.8%) राहण्याचा अंदाज आहे.
गव्हर्नर संजय मल्होत्रा यांनी यावर जोर दिला की, जागतिक पातळीवर आव्हानात्मक परिस्थिती असतानाही, देशांतर्गत घटकांमुळे आर्थिक घडामोडी लवचिक राहिल्या आहेत. सेवा क्षेत्रातील वाढ, कृषी क्षेत्रातील चांगली परिस्थिती, चलनविषयक धोरणातील शिथिलता आणि सरकारच्या भांडवली खर्चातील सातत्य यांसारख्या घटकांनी या सकारात्मकतेला आधार दिला आहे. RBI ने रेपो रेट 5.25% वर कायम ठेवला असून, चलनविषयक धोरणाचा तटस्थ पवित्रा (neutral monetary policy stance) कायम ठेवला आहे. हा निर्णय लवकरच 125 बेसिस पॉइंट्स (basis points) ची कपात करून आर्थिक गतीला पाठिंबा देण्याच्या उद्देशाने घेण्यात आला आहे. वाढीसाठी असलेले धोके सध्या संतुलित असल्याचे मानले जात आहे.
महागाईचे संकेत: सोन्या-चांदीमुळे वाढ, पण मूळ महागाई नियंत्रणात
वाढीच्या चांगल्या शक्यतेसोबतच, RBI ने महागाईचा अंदाजही किंचित वाढवला आहे. आर्थिक वर्ष २६ (FY26) साठी ग्राहक किंमत निर्देशांक (CPI) महागाईचा अंदाज 2.1% (पूर्वी 2.0%) पर्यंत वाढवला आहे, तर चौथ्या तिमाहीचा (Q4 FY26) अंदाज 3.2% (पूर्वी 2.9%) वर पोहोचला आहे. FY27 साठी, पहिल्या तिमाहीत महागाई 4.0% आणि दुसऱ्या तिमाहीत 4.2% राहण्याचा अंदाज आहे, जो पूर्वीच्या अंदाजापेक्षा थोडा जास्त आहे.
गव्हर्नर मल्होत्रा यांनी स्पष्ट केले की, महागाईच्या अंदाजात ही वाढ प्रामुख्याने मौल्यवान धातूंच्या (विशेषतः सोने आणि चांदी) किमतीत झालेल्या वाढीमुळे आहे, ज्याचा महागाईवर 60-70 बेसिस पॉइंट्स (basis points) परिणाम होण्याची शक्यता आहे. तरीही, मध्यवर्ती बँकेने नमूद केले की मूलभूत महागाई (underlying inflation) कमी आणि नियंत्रणात आहे. कोअर इन्फ्लेशन (core inflation), जे अस्थिर घटकांशिवाय मोजले जाते, तेही स्थिर राहण्याची अपेक्षा आहे, ज्यामुळे व्यापक किंमत वाढीचा दबाव वाढणार नाही.
देशांतर्गत ताकद विरुद्ध जागतिक अनिश्चितता: एक तुलनात्मक चित्र
RBI च्या वाढीच्या अंदाजांशी भारतातील आर्थिक भविष्याबद्दलची सकारात्मक भावना जुळते. मात्र, विविध संस्थांचे अंदाज थोडे वेगळे आहेत. आर्थिक पाहणीनुसार (Economic Survey), भारताची संभाव्य वाढ 7% च्या जवळ आहे आणि FY27 मध्ये GDP वाढ 6.8% ते 7.2% दरम्यान राहू शकते. डेलॉईट इंडिया (Deloitte India) च्या अंदाजानुसार, उच्च बेस इफेक्ट आणि जागतिक अनिश्चिततेमुळे FY27 मध्ये वाढ 6.6-6.9% पर्यंत कमी होऊ शकते. आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF) ने FY26 साठी भारताचा GDP वाढीचा अंदाज 7.3% वर्तवला आहे, तर FY27 मध्ये हा दर 6.4% (कॅलेंडर वर्षावर आधारित) राहण्याचा अंदाज आहे. आर्थिक सर्वेक्षणाच्या मते, FY27 मध्ये महागाई वाढेल, परंतु ती लक्ष्य बँडमध्येच राहील आणि मोठी चिंताजनक ठरणार नाही. IMF ला महागाई २०२५ मध्ये लक्षणीय घट झाल्यानंतर RBI च्या 4% च्या लक्ष्यावर परत येण्याची अपेक्षा आहे. RBI ने नमूद केलेले 'आव्हानपूर्ण बाह्य वातावरण' (challenging external environment) म्हणजे भू-राजकीय तणाव आणि व्यापार अडथळे. मात्र, युरोपियन युनियन (EU) आणि संभाव्य अमेरिकेसोबतचे व्यापार करार निर्यात वाढीसाठी आणि एकूण आर्थिक गतीसाठी उत्प्रेरक ठरू शकतात. जागतिक अनिश्चितता असूनही, भारताची देशांतर्गत मागणी (domestic demand) हा वाढीचा मुख्य आधार आहे. बॉण्ड मार्केटमध्ये काही प्रतिक्रिया दिसली असून, बेंचमार्क १०-वर्षांचे उत्पन्न वाढले आहे, ज्यामुळे तज्ञांच्या मते रेट कट्सची परिणामकारकता कमी होऊ शकते. RBI ची रणनीती जागतिक आर्थिक अस्थिरतेचा सामना करण्यासाठी देशांतर्गत ताकदीचा वापर करणे, चलनविषयक धोरणाचा तटस्थ पवित्रा राखणे आणि महागाईवर बारीक लक्ष ठेवणे यावर केंद्रित असल्याचे दिसते.