सणासुदीच्या काळात भारतात ऑनलाइन खरेदीचे स्वरूप बदलत असून आता क्विक कॉमर्स प्लॅटफॉर्म्सचा दबदबा वाढतोय. ग्राहक महागड्या इलेक्ट्रॉनिक्सऐवजी दैनंदिन गरजेच्या वस्तूंना अधिक पसंती देत असून, याचा थेट परिणाम ई-कॉमर्स कंपन्यांच्या मार्जिनवर होऊ शकतो.
भारतीय सणासुदीची ऑनलाइन रिटेल बाजारपेठ २०२६ पर्यंत $९० अब्ज डॉलर्सचा टप्पा गाठण्यासाठी सज्ज आहे. मात्र, यावेळी ग्राहकांच्या खरेदी करण्याच्या पद्धतीत मोठा बदल दिसून येत आहे. रेडसीर स्ट्रॅटेजी कन्सल्टंट्सच्या अहवालानुसार, क्विक कॉमर्स क्षेत्र २५% दराने वाढताना दिसत आहे. आता ग्राहकांसाठी जलद डिलिव्हरी ही चैनीची गोष्ट न राहता एक गरज बनली आहे.
खरेदीच्या ट्रेंडमध्ये बदल
या सणासुदीत किराणा माल (Grocery) विक्रीत ४८% ते ५०% वाढ होण्याची शक्यता आहे. याशिवाय होम डेकोर, फर्निचर आणि ब्युटी उत्पादनांमध्येही ३२% ते ४०% वाढ अपेक्षित आहे. याउलट, पूर्वी सणासुदीच्या विक्रीचा कणा असलेली मोबाईल आणि इलेक्ट्रॉनिक्स उत्पादने आता मागे पडत आहेत. ग्राहकांचा कल आता छोट्या पण महत्त्वाच्या आणि दररोज लागणाऱ्या वस्तूंवर (Impulse buys) अधिक आहे.
आव्हान आणि जोखीम
क्विक कॉमर्सचा विस्तार आता मोठ्या शहरांच्या पलीकडे टायर-२ शहरांपर्यंत पोहोचला आहे. विशेषतः Gen Z युजर्समध्ये वाढती मागणी हे याचे मुख्य कारण आहे. मात्र, हा व्यवसाय चालवणे आव्हानात्मक आहे. डार्क स्टोअर्स (Dark Stores) आणि मोठ्या डिलिव्हरी फ्लीटमुळे लॉजिस्टिक आणि स्टोअरेजचा खर्च मोठ्या प्रमाणावर वाढला आहे. जुन्या ई-कॉमर्स दिग्गजांनाही आता या वेगवान डिलिव्हरीच्या शर्यतीत टिकून राहण्यासाठी संघर्ष करावा लागत आहे, ज्याचा परिणाम भविष्यातील नफ्यावर (Profit Margins) होण्याची दाट शक्यता आहे.