जगभरातील 200 हून अधिक प्रतिष्ठित अर्थतज्ज्ञ आणि टेक लीडर्सनी कृत्रिम बुद्धिमत्तेमुळे (AI) होणाऱ्या नोकरी कपातीवर चिंता व्यक्त केली आहे. त्यांनी सरकारला यावर तातडीने उपाययोजना करण्याचे आवाहन केले आहे, कारण हा बदल औद्योगिक क्रांतीपेक्षाही वेगाने घडू शकतो आणि मोठे आर्थिक धोके निर्माण करू शकतो. एका सर्वेक्षणात 99% व्यावसायिकांनी सांगितले की AI मुळे पुढील दोन वर्षांत नोकरकपात होईल.
AI चा वेग आणि नोकऱ्यांवरील परिणाम
स्टॅनफोर्ड विद्यापीठाचे अर्थतज्ज्ञ एरिक ब्रायनजोल्सन आणि एंथ्रोपिकचे सह-संस्थापक जॅक क्लार्क, तसेच माजी गुगल सीईओ एरिक श्मिट यांच्यासह 200 हून अधिक प्रमुख अर्थतज्ज्ञांनी एक खुले पत्र जारी केले आहे. या पत्रामध्ये त्यांनी म्हटले आहे की, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) च्या वेगाने होणाऱ्या प्रगतीमुळे मोठी आर्थिक क्रांती घडू शकते, जी औद्योगिक क्रांतीच्या तोडीची असेल, पण ती खूप जलद गतीने घडेल. यामुळे नवनवीन संधी निर्माण होतील, पण त्याचबरोबर मोठ्या प्रमाणात नोकऱ्या जाण्याचा धोका आहे.
या तज्ज्ञांच्या मते, पुढील दशकात AI क्षमतांमध्ये प्रचंड वाढ होण्याची शक्यता आहे. त्यांची मुख्य चिंता ही आहे की सध्याची आर्थिक समज आणि नियम AI च्या वेगवान वापरात टिकून नाहीत. ब्रायनजोल्सन यांनी या परिस्थितीला 'आगामी त्सुनामी' म्हटले आहे. सरकार आणि खासगी टेक कंपन्यांनी एकत्रितपणे काम केले नाही, तर कर्मचाऱ्यांसमोर मोठे आव्हान उभे राहू शकते.
नोकरकपातीचे पुरावे
हे केवळ भाकीत नाही, तर मागील दीड वर्षांतील आकडेवारी याला दुजोरा देते. रिपोर्ट्सनुसार, 2025 मध्ये सुमारे 50,000 लोकांनी AI मुळे त्यांच्या नोकऱ्या गमावल्या आहेत. चालू वर्षात मेटा (Meta), ॲमेझॉन (Amazon), स्नॅप (Snap) आणि पिंटरेस्ट (Pinterest) सारख्या मोठ्या टेक कंपन्यांनी AI इंटिग्रेशनमुळे कर्मचारी कपात केल्याचे मान्य केले आहे.
या व्यतिरिक्त, मे 2026 मध्ये 12,000 जागतिक व्यवसाय प्रमुखांवर केलेल्या सर्वेक्षणात असे दिसून आले आहे की, 99% ने सांगितले की AI मुळे पुढील 24 महिन्यांत त्यांच्या कंपन्यांमधील एकूण कर्मचाऱ्यांची संख्या कमी होईल. यामुळे गुंतवणूकदारांसाठी हा एक महत्त्वाचा संकेत आहे. तंत्रज्ञान, ग्राहक सेवा आणि व्यावसायिक सेवा क्षेत्रातील कंपन्या ऑटोमेशनद्वारे खर्च कमी करण्याचा प्रयत्न करतील, ज्यामुळे नफ्याचे मार्जिन आणि कामकाजाचे मॉडेल बदलू शकते. आगामी काळात सरकार कोणती धोरणे आखते आणि कंपन्या AI चा वापर कसा करतात, यावर बाजाराचे लक्ष राहील.