Whalesbook
जागतिक तणावाचा बाजारावर परिणाम
जागतिक स्तरावर अमेरिकेने इराणसोबत वाढवलेल्या तणावाचा फटका भारतीय शेअर बाजाराला बसला. २ मार्च २०२६ रोजी Sensex 1,048.34 अंकांनी घसरून 80,238.85 वर बंद झाला, तर Nifty 312.95 अंकांनी खाली येत 24,865.70 वर स्थिरावला. एकूणच बाजारात 1.2% पेक्षा जास्तची पडझड दिसून आली. यामागे कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये झालेली मोठी वाढ हे प्रमुख कारण ठरले.
कच्च्या तेलाचा भडकलेला भडका
भू-राजकीय तणावामुळे कच्च्या तेलाच्या किमतींनी उसळी घेतली. ब्रेंट क्रूड फ्युचर्स $72.90 प्रति बॅरलवर उघडल्यानंतर दिवसाअखेरीस $79.06 पर्यंत पोहोचले, तर WTI क्रूड $67.04 वरून $72.52 पर्यंत वाढले. भारतासारख्या आयातीवर अवलंबून असलेल्या देशासाठी तेलाच्या वाढत्या किमती चिंताजनक आहेत, कारण यामुळे महागाई वाढण्याची आणि व्यापार तूट (Trade Deficit) रुंदावण्याची भीती आहे.
रुपयाची घसरण आणि संरचनात्मक कमकुवतपणा
जागतिक बाजारात वाढलेल्या अनिश्चिततेमुळे गुंतवणूकदारांनी सुरक्षित मालमत्तांकडे (Safe Haven Assets) मोर्चा वळवला, याचा थेट परिणाम भारतीय रुपयावर झाला. डॉलरच्या तुलनेत रुपया 50 पैशांनी घसरून 91.47 वर बंद झाला. ही एका दिवसातील सर्वात मोठी घसरण होती. मार्केट व्होलाटिलिटी इंडेक्स (VIX) सुद्धा 25% वाढला. ऑटो (Auto) आणि ऑईल अँड गॅस (Oil & Gas) यांसारखे सेक्टर्सही सुमारे 2% कोसळले.
भारताची ऊर्जा असुरक्षा आणि भविष्यातील आव्हाने
विश्लेषकांच्या मते, पश्चिम आशियातील अस्थिरतेमुळे भारत आर्थिकदृष्ट्या अधिक असुरक्षित बनला आहे. भारताच्या एकूण कच्च्या तेलाच्या आयातीपैकी सुमारे 55% आयात मध्य पूर्वेतून होते, जी फार जोखमीची मानली जाते. सध्या भारताकडे केवळ 20-25 दिवसांचा तेल साठा आहे, जो चीनच्या सहा महिन्यांच्या तुलनेत खूपच कमी आहे. कच्च्या तेलाच्या प्रत्येक $1 प्रति बॅरल वाढीमुळे भारताच्या वार्षिक आयात खर्चात सुमारे $2 बिलियन वाढ होते. यासोबतच, चालू खात्यातील तूट (Current Account Deficit) जानेवारी २०२६ मध्ये $34.68 बिलियन पर्यंत वाढली होती, जी ऑक्टोबर २०२५ नंतरची सर्वाधिक आहे. या सर्व कारणांमुळे रुपयावर दबाव कायम राहण्याची शक्यता आहे, आणि तो 92.00 पर्यंत घसरण्याची शक्यता काही तज्ज्ञ व्यक्त करत आहेत.