Whalesbook
तेलाच्या धक्क्याने बाजारात मोठी पडझड
'Operation Epic Fury' नावाच्या भू-राजकीय हल्ल्यामुळे जागतिक बाजारात मोठा धक्का बसला असून, याचा फटका भारतालाही बसला आहे. कच्च्या तेलाच्या किमती $115 प्रति बॅरलच्या पुढे उसळल्याने शेअर बाजारात मोठी विक्री सुरू झाली. सेन्सेक्स 1,700 अंकांनी कोसळला, तर निफ्टी 2% घसरून 23,900 वर पोहोचला. निफ्टी आता जानेवारीतील उच्चांकावरून 10% पेक्षा जास्त खाली आला आहे.
सेक्टरनुसार मोठे नुकसान
PSU बँक्स, ऑटो आणि ट्रान्सपोर्टेशन सेक्टरमध्ये सर्वाधिक नुकसान झाले. तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे महागाई वाढण्याची आणि 2026 पर्यंत RBI रेट कट (Rate Cut) लांबण्याची शक्यता असल्याने बँकिंग स्टॉक्स 3.54% खाली आले. स्टेट बँक ऑफ इंडिया (SBI) 5.46% घसरला, तर ICICI बँक आणि Axis बँकेतही मोठी घट झाली.
ऑटोमोबाईल कंपन्या, ज्यात Maruti Suzuki India, Eicher Motors आणि Bajaj Auto यांचा समावेश आहे, त्या सुमारे 4.5% घसरल्या. वाढत्या उत्पादन खर्चाची चिंता आणि मागणी कमी होण्याच्या भीतीमुळे या कंपन्यांना फटका बसला. Tata Motors 5.65% कोसळला.
एव्हिएशन कंपन्या, जसे की InterGlobe Aviation (IndiGo), यांना थेट फटका बसला कारण एव्हिएशन टर्बाइन फ्युएल (ATF) च्या किमती थेट कच्च्या तेलाशी जोडलेल्या आहेत. IndiGo शेअर 52-आठवड्यांच्या नीचांकी पातळीवर पोहोचला. सिमेंट कंपन्यांना वाढत्या ऊर्जा खर्चामुळे मार्जिनवर दबाव जाणवत आहे, तर पेंट कंपन्यांना कच्च्या तेलापासून मिळणाऱ्या घटकांच्या वाढत्या किमतींचा सामना करावा लागत आहे.
तेल विपणन कंपन्या (OMCs) संकटात
तेल विपणन कंपन्या (OMCs) जसे की Bharat Petroleum, HPCL आणि Indian Oil Corporation साठी परिस्थिती अत्यंत बिकट झाली. या कंपन्या आंतरराष्ट्रीय दराने तेल खरेदी करतात आणि देशांतर्गत नियंत्रित दराने इंधन विकतात. कच्च्या तेलाच्या किमती $100 पार करून $119 पर्यंत पोहोचल्याने त्यांचे रिफायनिंग मार्जिन पूर्णपणे संपले. UBS ने Indian Oil Corporation ला कच्च्या तेलाच्या वाढीमुळे डाऊनग्रेड केले आहे.
अपस्ट्रीम उत्पादकांना फायदा
याच्या अगदी उलट, तेल उत्पादक कंपन्यांना मात्र फायदा झाला. Oil And Natural Gas Corporation (ONGC) सारखे Nifty 50 मधील काही मोजके शेअर्स तेजीत होते, कारण कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे त्यांना अधिक फायदा झाला. Oil India आणि Reliance Industries च्या अपस्ट्रीम (upstream) मालमत्तांनीही त्यांना आधार दिला.
संरक्षण क्षेत्र: अपवादात्मक कामगिरी
या सर्व गोंधळात, संरक्षण क्षेत्र (Defence Sector) मात्र वेगळा ठरला. Nifty India Defence इंडेक्स हा मार्च 2 रोजी वाढलेला एकमेव सेक्टोरल इंडेक्स होता, ज्याने युद्धग्रस्त आठवड्यात सुमारे 1.7% निव्वळ वाढ नोंदवली. Paras Defence and Space Technologies ने तर एकाच दिवसात 11% पेक्षा जास्त झेप घेतली. Bharat Dynamics आणि BEL नेही मजबूत कामगिरी केली, BEL ने तर सर्वकालीन उच्चांक गाठला.
गुंतवणूकदारांचा पैसा बाहेर, रुपयावर दबाव
बाजारातील या अस्थिरतेमुळे परदेशी संस्थागत गुंतवणूकदारांनी (FIIs) भारतीय बाजारातून मोठ्या प्रमाणावर पैसे काढले. 9 मार्च पूर्वीच्या चार सत्रांमध्ये सुमारे ₹21,000 कोटी बाजारातून बाहेर काढण्यात आले. मात्र, देशांतर्गत संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी ही विक्री शोषून घेतली. भारतीय रुपयाही मोठ्या प्रमाणात घसरला आणि डॉलरसमोर ₹92.35 च्या नीचांकी पातळीवर पोहोचला. BSE वरील कंपन्यांचे मार्केट कॅपिटल (Market Capitalisation) सोमवारी सकाळीच ₹3 लाख कोटी कमी झाले.
भू-राजकीय तणाव आणि तेलाच्या किमतीतील चढ-उतार यामुळे बाजारात पुढील काळातही अस्थिरता राहण्याची शक्यता आहे. गुंतवणूकदारांनी सावधगिरी बाळगून सेक्टरनुसार विचार करणे महत्त्वाचे ठरेल.