OfBusiness चे आशिष महापात्रा आणि Optum Global चे सुरिंदर सिंग यांनी भारतीय स्टार्टअप इकोसिस्टमच्या भविष्यावर भाष्य केले आहे. त्यांनी स्टार्टअप्सना इक्विटीवर अवलंबून न राहता स्वतःचा कॅश फ्लो (Cash Flow) मजबूत करण्याचा कानमंत्र दिला आहे.
भारतीय स्टार्टअप क्षेत्रात आता मोठे बदल होत आहेत. OfBusiness चे सह-संस्थापक आशिष महापात्रा यांच्या मते, उद्योजकांनी आता सुरुवातीच्या काळात केवळ इक्विटी फंडिंगवर अवलंबून न राहता 'ऑपरेशनल कॅश फ्लो'वर लक्ष केंद्रित केले पाहिजे. भारतात डेट लिक्विडिटी ही इक्विटीच्या तुलनेत २० ते २२ पट जास्त आहे, त्यामुळे व्यवसाय वाढवण्यासाठी हा एक अधिक शाश्वत मार्ग असल्याचे ते सांगतात.\n\n### ऑपरेशनल कार्यक्षमता महत्त्वाची\n\nअनेक संस्थापकांचा कल केवळ व्हेंचर कॅपिटल मिळवण्याकडे असतो. मात्र, महापात्रांच्या मते ग्राहकांकडून मिळणारी आगाऊ रक्कम (Customer Advances) आणि सप्लायर क्रेडिटचा वापर करून व्यवसाय वाढवणे फायदेशीर ठरते. यामुळे स्वतःचे पैसे निर्माण करणारा व्यवसाय उभा राहतो आणि वारंवार होणाऱ्या इक्विटी डायल्यूशनची गरज भासत नाही.\n\n### MSME क्षेत्रातील डिजिटल तफावत\n\nOptum Global चे वरिष्ठ उपाध्यक्ष सुरिंदर सिंग यांच्या मते, देशातील सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योगांमध्ये (MSMEs) अजूनही डिजिटल साधनांची कमतरता आहे. लॉजिस्टिक इंटेलिजन्स आणि डिमांड फोरकास्टिंग सारख्या मूलभूत गोष्टींसाठी या उद्योगांना मदतीची गरज आहे. मोठ्या कारखान्यांवर गुंतवणूक करण्यापेक्षा छोट्या उद्योगांना डिजिटल सक्षम करण्यावर भर देणे गरजेचे आहे.\n\n### AI आणि पायाभूत सुविधांचा वाद\n\nआशिष महापात्रा यांचे म्हणणे आहे की, भारताने सध्या AI पेक्षा भारी उत्पादन (Heavy Manufacturing) आणि ऊर्जा निर्मिती (Thermal Power Efficiency) यांसारख्या पायाभूत सुविधांवर जास्त लक्ष दिले पाहिजे. तर दुसरीकडे, सुरिंदर सिंग AI ला व्यवसायासाठी अनिवार्य मानतात. मात्र, त्यांच्या मते AI यशस्वी करण्यासाठी कंपन्यांनी प्रथम 'डेटा गव्हर्नन्स' आणि 'रिस्क फ्रेमवर्क' सुधारणे आवश्यक आहे.\n\n### Global Capability Centres (GCC) ची प्रगती\n\nसध्या भारतात सुमारे २,५०० GCC कार्यरत आहेत. हे केंद्र आता केवळ कमी खर्चात कामे करणारी कार्यालये राहिलेली नाहीत, तर ती जागतिक नाविन्यपूर्ण साखळीचा (Global Innovation Chain) महत्त्वाचा भाग बनली आहेत. गुंतवणूकदारांच्या दृष्टीने, आयटी आणि सेवा क्षेत्र आता अधिक मूल्यवर्धित कामांकडे वळत असल्याचे हे संकेत आहेत.