National Statistical Office च्या 2025 च्या ताज्या अहवालानुसार, देशातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये NEET (शिक्षण, रोजगार किंवा प्रशिक्षणाबाहेर असलेले तरुण) प्रमाण चिंताजनक आहे. उत्तर दिल्लीतील **44.3%** दर हा स्पर्धा परीक्षांच्या तयारीशी संबंधित असला, तरी इतर राज्यांमधील बेरोजगारीचे संकट गंभीर आहे.
National Statistical Office (NSO) ने जारी केलेल्या 2025 च्या 'पिरियॉडिक लेबर फोर्स सर्व्हे' (PLFS) मध्ये तरुणांच्या रोजगाराबाबत काही धक्कादायक निष्कर्ष समोर आले आहेत. यात केवळ औद्योगिकदृष्ट्या मागास भागच नाही, तर प्रगत शहरेही NEET च्या विळख्यात असल्याचे दिसून येते.
कोचिंग हबचा प्रभाव
उत्तर दिल्लीमध्ये NEET दर तब्बल 44.3% इतका नोंदवला गेला आहे. हा दर उच्च असण्याचे मुख्य कारण म्हणजे स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणारे विद्यार्थी. ही एक तात्पुरती स्थिती असली, तरी यामुळे खाजगी क्षेत्रासाठी एक मोठा आणि शिक्षित तरुण वर्ग सध्या उपलब्ध नसल्याचे स्पष्ट होते.
बिहार आणि तेलंगणासमोरील आव्हाने
काही ठिकाणी कोचिंगमुळे NEET दर वाढला असला, तरी बिहारसारख्या राज्यात परिस्थिती वेगळी आहे. पश्चिम चंपारणमध्ये हा दर 43.6% आहे, तर संपूर्ण बिहारचा सरासरी दर 32.1% इतका आहे. यावरून स्पष्ट होते की, इथे शिक्षणाऐवजी रोजगाराच्या संधींचा अभाव हे मुख्य कारण आहे. तेलंगणामधील भद्राद्री कोठागुडम जिल्ह्यातही हा दर 42.7% पर्यंत पोहोचला आहे.
उत्पादकता आणि मागणीवर परिणाम
हा अहवाल शिक्षण पद्धती आणि बाजाराची मागणी यांच्यातील मोठी दरी अधोरेखित करतो. जेव्हा मोठ्या प्रमाणात तरुण न शिकता किंवा काम न करता रिकामे बसतात, तेव्हा देशाचा 'डेमोग्राफिक डिव्हिडंड' (Demographic Dividend) वाया जाण्याचा धोका असतो. कंपन्यांना आवश्यक कौशल्ये (Technical/Soft Skills) असलेले मनुष्यबळ मिळत नाही आणि दुसरीकडे, उत्पन्न नसल्यामुळे या तरुणांकडून होणारा उपभोग (Consumer Demand) कमी होतो, ज्याचा फटका थेट अर्थव्यवस्थेला बसतो.