ऑगस्ट २०२६ मधील भोटेकोशी पूरग्रस्तांच्या मदतीसाठी चालवल्या जाणाऱ्या सोशल मीडिया मोहिमांतून मोठी फसवणूक होत आहे. सरकारी यंत्रणांनी वैयक्तिक UPI QR कोडला पैसे न पाठवण्याचा इशारा दिला असून, अधिकृत चॅनेलद्वारेच मदत करण्याचे आवाहन केले आहे.
ऑगस्ट २०२६ मध्ये नेपाळमध्ये आलेल्या भीषण भोटेकोशी पुराचा फायदा घेऊन काही भामटे सक्रिय झाले आहेत. सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म्सवर पूरग्रस्तांना मदत करण्याच्या नावाखाली हे लोक बनावट फंडरेजिंग पेजेस चालवत आहेत. यात जुने व्हिडिओ आणि AI-जनरेटेड मजकूर वापरून लोकांच्या भावनांशी खेळले जात आहे.
फसवणुकीची नवी पद्धत
तपासात असे समोर आले आहे की, हे भामटे कोणत्याही नोंदणीकृत संस्थेशी जोडलेले नसून, देणगीसाठी थेट वैयक्तिक UPI QR कोडचा वापर करत आहेत. काही प्रकरणांमध्ये तर त्यांनी AI चा वापर करून खोट्या पावत्याही तयार केल्या आहेत. रामेछाप येथील भगवान कार्की या व्यक्तीला अशाच प्रकारे लोकांची फसवणूक केल्याप्रकरणी अटक करण्यात आली आहे.
सरकारची कडक पावले
नेपाळ सरकार आणि नेपाळ राष्ट्र बँकेने यावर कडक भूमिका घेतली आहे. सर्व मदत केवळ अधिकृत सरकारी मदत निधीतच जमा करण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत. सोशल मीडियावर फिरणाऱ्या कोणत्याही संशयास्पद QR कोडवर किंवा वैयक्तिक बँक खात्यावर पैसे पाठवू नयेत, असा इशारा देण्यात आला आहे.
सोशल मीडिया कंपन्यांची मदत
नेपाळ सरकारने मेटा (Meta) आणि टिकटॉक (TikTok) सारख्या कंपन्यांशी संपर्क साधून अशा दिशाभूल करणाऱ्या पोस्ट काढून टाकण्याचे काम सुरू केले आहे. देणगी देऊ इच्छिणाऱ्या नागरिकांनी अधिकृत सरकारी वेबसाईट किंवा प्रतिष्ठित संस्थांच्या माध्यमातूनच मदत करावी, असे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात आले आहे.