मान्सूनची चिंता कायम! जुलैत पावसाची तूट भरून निघाली, पण ऑगस्टमध्ये काय होणार?

मान्सूनची तूट भरून निघतेय?

जून महिन्यात पावसाने मोठी निराशा केली होती, पण जुलै महिन्यात १% जास्त पाऊस पडल्याने परिस्थिती सुधारली आहे. जून-जुलै या दोन महिन्यांच्या एकत्रित आकडेवारीनुसार, पावसाची तूट ३५% वरून १३% पर्यंत खाली आली आहे. यामुळे दुष्काळी भागांना काहीसा दिलासा मिळाला असला तरी, देशाच्या लागवडीखालील अर्ध्या भागासाठी मान्सूनवर अवलंबून असल्याने पुढील हंगामावर याचे परिणाम दिसू शकतात.

ऑगस्टसाठी काय अंदाज?

भारतीय हवामान विभागाने (IMD) ऑगस्ट महिन्यासाठी दिलासादायक बातमी दिली नाही. ऑगस्टमध्ये सरासरीपेक्षा कमी पाऊस पडण्याचा अंदाज आहे. यामागे 'एल निनो'चा वाढता प्रभाव हे मुख्य कारण आहे. हवामान खात्याचे महासंचालक एम. मोहपात्रा यांनी सांगितले की, ऑगस्टमध्ये एल निनोचा प्रभाव मध्यम राहील आणि सप्टेंबरमध्ये तो आणखी वाढू शकतो. यामुळे पिकांच्या वाढीसाठी आवश्यक असलेल्या जमिनीतील आर्द्रतेवर ताण येऊ शकतो.

प्रादेशिक फरक चिंताजनक

देशातील विविध भागांत पावसाचे प्रमाण वेगवेगळे आहे. मध्य भारतात ४% जास्त पाऊस झाला आहे, जो पिकांसाठी चांगला आहे. मात्र, दक्षिण भारतात २३% तर पूर्व आणि ईशान्य भारतात ३०% पाण्याची तूट आहे. गुंतवणूकदारांसाठी हे आकडे महत्त्वाचे आहेत, कारण खते, ट्रॅक्टर आणि ग्रामीण भागातील इतर वस्तूंची मागणी स्थानिक पावसावर अवलंबून असते. या असमान वितरणामुळे पिकांचे उत्पादन आणि ग्रामीण लोकांची खरेदीशक्ती प्रभावित होऊ शकते.

इतर घटक आणि भविष्यातील शक्यता

एल निनोचा प्रभाव एक आव्हान असले तरी, सप्टेंबरमध्ये 'इंडियन ओशन डायपोल' (IOD) सकारात्मक होण्याची शक्यता हवामानतज्ज्ञ पाहत आहेत. सकारात्मक IOD मुळे एल निनोचा पावसावरील नकारात्मक परिणाम काही प्रमाणात कमी होऊ शकतो. जुलै महिन्यात बंगालच्या उपसागरात २४ कमी दाबाचे पट्टे तयार झाले होते, ज्यामुळे पावसाला मदत मिळाली, जी एक असामान्य घटना होती.

जुलै महिन्यात सरासरी तापमान १९०१ नंतरच्या सर्वाधिक तापमानांपैकी तिसऱ्या क्रमांकावर होते. वाढत्या तापमानामुळे बाष्पीभवन वाढते आणि पिकांवरील ताण वाढतो. गुंतवणूकदारांना ऑगस्ट आणि सप्टेंबरमधील प्रत्यक्ष पावसाच्या आकडेवारीवर लक्ष ठेवावे लागेल, कारण यावरच खरीप हंगामाचे चित्र स्पष्ट होईल आणि आगामी सणासुदीच्या काळात ग्रामीण मागणीचा अंदाज येईल.