जर तुम्ही आयकर रिटर्न (ITR) भरण्याची अंतिम मुदत चुकवली असेल, तरीही तुम्ही 'कंडोनेशन ऑफ डिले' (condonation of delay) या तरतुदीचा वापर करून तुमचा रिफंड मिळवू शकता. यासाठी काही अटी व शर्ती आहेत.
काय आहे 'कंडोनेशन ऑफ डिले'?
आयकर रिटर्न (ITR) भरण्याची अंतिम मुदत चुकलेल्या करदात्यांसाठी एक चांगली बातमी आहे. आयकर विभाग 'कंडोनेशन ऑफ डिले' (condonation of delay) या तरतुदीद्वारे उशिराने केलेले रिफंड अर्ज स्वीकारतो. आयकर कायद्याच्या कलम 119(2)(b) अंतर्गत ही तरतूद आहे. याचा अर्थ असा की, जर तुमच्याकडे योग्य कारण असेल, तर विभाग तुमची फाइल स्वीकारून रिफंड देऊ शकतो. मात्र, हे लक्षात घ्या की हा तुमचा हक्क नाही, तर विभागाच्या विवेकावर अवलंबून आहे.
५ वर्षांची नवीन मुदत
1 ऑक्टोबर 2024 पासून, सेंट्रल बोर्ड ऑफ डायरेक्ट टॅक्सेस (CBDT) ने या अर्जांसाठी नवीन नियम जारी केले आहेत. आता करदाते संबंधित मूल्यांकन वर्षाच्या (assessment year) समाप्तीपासून पाच वर्षांपर्यंत उशिरा अर्ज करू शकतात. पूर्वी ही मुदत सहा वर्षांची होती. त्यामुळे, मुदत चुकल्याचे लक्षात येताच लवकरात लवकर अर्ज करणे महत्त्वाचे आहे.
ही प्रक्रिया स्वयंचलित नाही
'कंडोनेशन ऑफ डिले'साठी तुम्हाला 'खरी अडचण' (genuine hardship) सिद्ध करावी लागेल. केवळ मुदत चुकली किंवा विसरलात म्हणून अर्ज स्वीकारला जाणार नाही. वेळेवर ITR का भरू शकला नाहीत, याचे ठोस पुरावे तुम्हाला द्यावे लागतील. गंभीर आजारपण किंवा टाळता न येण्यासारखी वैयक्तिक अडचण ही याची सामान्य कारणे असू शकतात. या कारणांचे समर्थन करणारे कागदपत्र सादर करणे बंधनकारक आहे.
आर्थिक परिणाम काय?
या तरतुदीमुळे अडकलेला टॅक्स रिफंड मिळवता येतो, पण वेळेवर ITR भरल्यास मिळणाऱ्या लाभांपेक्षा यात काही मर्यादा आहेत. उशिरा भरलेल्या रिटर्नवर मिळणारे व्याज हे प्रत्यक्षात रिटर्न भरल्याच्या तारखेपासून मोजले जाते, मूळ अंतिम मुदतीपासून नाही. त्यामुळे, तुम्हाला मिळणारे एकूण व्याज कमी असू शकते. तसेच, उशिरा भरलेल्या रिटर्नवर प्रक्रिया व्हायला जास्त वेळ लागू शकतो.
अपडेटेड रिटर्न (ITR-U) आणि कंडोनेशनमध्ये फरक
अनेकदा करदाते 'कंडोनेशन ऑफ डिले' आणि 'अपडेटेड रिटर्न' (ITR-U) मध्ये गोंधळ करतात. ITR-U हे केवळ अतिरिक्त कर भरून उत्पन्न तपशील अपडेट करण्यासाठी आहे. यातून रिफंड मिळत नाही. त्यामुळे, मुदत चुकल्यानंतर केवळ रिफंड मिळवण्यासाठी 'कंडोनेशन ऑफ डिले' हाच एकमेव मार्ग आहे.
गुंतवणूकदारांनी काय तपासावे?
'कंडोनेशन ऑफ डिले'चा अर्ज यशस्वी करण्यासाठी, तुम्हाला ई-फायलिंग पोर्टलचा युझर आयडी आणि पासवर्ड, फॉर्म 26AS ची प्रत, ॲनुअल इन्फॉर्मेशन स्टेटमेंट (AIS) आणि बँक खात्याचा तपशील आवश्यक असेल. अर्ज दाखल केल्यानंतर, आयकर विभागाच्या पोर्टलवर त्याच्या स्थितीचा मागोवा घेणे महत्त्वाचे आहे.