पाकिस्तान शेअर बाजारात भूकंपासारखी घसरण! मध्य पूर्वेतील तणावामुळे गुंतवणूकदार हादरले

पडझडीमागील कारणे

जागतिक बाजारातील तणावामुळे आज पाकिस्तान शेअर बाजारात मोठी खळबळ उडाली आहे. मध्य पूर्वेतील वाढत्या लष्करी तणावामुळे गुंतवणूकदार प्रचंड घाबरले असून, त्याचा थेट परिणाम शेअर बाजारात दिसला. सोमवारी, २ मार्च, २०26 रोजी पाकिस्तान स्टॉक एक्सचेंज (PSX) मध्ये मोठी अस्थिरता दिसून आली. KSE-100 इंडेक्स जवळपास ९% नी घसरला, काही तासांतच १५,००० हून अधिक अंक गमावले. ही विक्री इतकी तीव्र होती की KSE-30 इंडेक्स सर्किट ब्रेकरच्या मर्यादेबाहेर गेल्याने ट्रेडिंग तात्पुरते थांबवण्यात आले.

जागतिक परिणाम, स्थानिक हादरे

ही भू-राजकीय अस्थिरता जागतिक ऊर्जा बाजारांवर थेट परिणाम करत आहे. होर्मुझची सामुद्रधुनी, जी जगातील सुमारे २०% तेलाची वाहतूक करते, ती संभाव्य धोक्यात आहे. यामुळे तेलाच्या किमती वाढल्या आहेत. ब्रेंट क्रूड ८० डॉलर्स प्रति बॅरलच्या जवळ पोहोचले असून, विश्लेषकांनी ते १०० डॉलर्स पर्यंत जाण्याचा अंदाज वर्तवला आहे. पाकिस्तान, जो आपल्या इंधनाच्या गरजांसाठी जवळजवळ पूर्णपणे आयातीवर अवलंबून आहे, त्यांच्यासाठी हे एक मोठे आर्थिक आव्हान आहे. सरकारने १ मार्च, २०26 पासून पेट्रोलच्या किमतीत ८ रुपये प्रति लिटर वाढ जाहीर केली आहे, ज्याचे कारण आंतरराष्ट्रीय कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती आणि शिपिंग खर्च असल्याचे सांगितले जात आहे. भविष्यात आणखी वाढ अपेक्षित आहे. या संकटाचा परिणाम प्रादेशिक बाजारांवरही दिसून आला. कुवेतने ट्रेडिंग निलंबित केले, तर संयुक्त अरब अमिराती (UAE) च्या अबू धाबी आणि दुबई बाजारांना खबरदारी म्हणून दोन दिवस बंद ठेवण्यात आले.

संरचनात्मक कमतरता उघड

या भू-राजकीय घटनेमुळे पाकिस्तानच्या आधीच नाजूक आर्थिक स्थितीला अधिक फटका बसला आहे. जानेवारी २०26 मध्ये ५.८% पर्यंत खाली आलेली महागाई, वाढत्या कच्च्या तेलाच्या किमती, वीज शुल्क आणि रमजानच्या मागणीमुळे फेब्रुवारीमध्ये ७.४% पर्यंत वाढण्याची आणि आर्थिक वर्ष २६ (FY26) पर्यंत वाढत राहण्याची शक्यता आहे. पाकिस्तानी रुपया (PKR) बाह्य दबावामुळे अस्थिर राहिला असून, फेब्रुवारी २०26 च्या अखेरीस तो अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत सुमारे २७९.५० पाकिस्तानी रुपयावर व्यवहार करत होता. पाकिस्तानची इंधन आणि एलएनजीसाठी (LNG) मध्य पूर्वेवरील अवलंबित्व त्याला पुरवठा साखळीतील व्यत्यय आणि महागाईच्या चक्रात ढकलते.

भविष्यातील चिंता

पाकिस्तान शेअर बाजारात अस्थिरता कायम राहण्याची शक्यता आहे, कारण गुंतवणूकदार भू-राजकीय घडामोडींवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत. तेलाच्या किमती, होर्मुझ सामुद्रधुनीची सुरक्षा आणि अमेरिका, इस्रायल व इराण यांच्यातील राजनैतिक संकेत हे महत्त्वाचे मुद्दे असतील. २ मार्च, २०26 रोजी IMF मिशन इस्लामाबादमध्ये कर्ज हप्त्यांवरील चर्चेसाठी पोहोचले आहे. या चर्चेतील प्रगती काही प्रमाणात स्थिरता आणू शकते, परंतु देशाच्या आर्थिक कमकुवतपणा उघड आहेत. प्रादेशिक तणावात आणखी वाढ झाल्यास परकीय गुंतवणूक कमी होण्याची आणि देशांतर्गत आर्थिक अनिश्चितता वाढण्याची शक्यता आहे.