जागतिक शेअर बाजार थांबला! इराण युद्धबंदी आणि महागाईच्या चिंतेने गुंतवणूकदार गोंधळलेले

जागतिक शेअर बाजारात सध्या संमिश्र संकेत दिसत आहेत. मध्य पूर्वेतील तणाव काही प्रमाणात कमी झाल्याने बाजारात तात्पुरता दिलासा मिळाला असला तरी, महागाई आणि ऊर्जेच्या बाजारपेठेतील अस्थिरता गुंतवणूकदारांना चिंतेत टाकत आहे.

बाजाराची संथ गती आणि महागाईची भीती

प्रमुख अमेरिकन शेअर निर्देशांक (US Stock Indexes) फारसे बदलले नाहीत, जे बाजारातील अनिश्चितता दर्शवते. S&P 500 निर्देशांक १० एप्रिल २०२६ रोजी जवळपास 6836 अंशांवर होता, ज्यात दिवसाची किरकोळ वाढ दिसली. इराण आणि अमेरिका यांच्यातील दोन आठवड्यांच्या युद्धबंदीच्या घोषणेनंतर बाजारात सुरुवातीला तेजी आली होती, परंतु त्याचा प्रभाव किती काळ टिकेल याबद्दल शंका आहे. युद्धबंदीच्या बातमीमुळे ब्रेंट क्रूड तेल $97 प्रति बॅरलच्या आसपास आणि WTI फ्युचर्स $99 च्या पातळीवर पोहोचले, जे सुरुवातीच्या घसरणीनंतर थोडे सावरले आहेत. बाजारातील ही संथ गती महागाईच्या वाढत्या धोक्याकडे लक्ष वेधते.

महागाईचा भडका आणि फेडरल रिझर्व्हचे धोरण

अमेरिकेतील महागाई (Inflation) ही एक मोठी चिंता बनली आहे. अर्थतज्ज्ञांच्या अंदाजानुसार, मार्च २०२६ मध्ये ग्राहक किंमत निर्देशांक (CPI) मागील महिन्याच्या 2.4% वरून वाढून 3.3% पर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे. याचे मुख्य कारण पेट्रोलच्या किमतीत झालेली 20% वाढ आहे. अन्न आणि ऊर्जा वगळता, मुख्य महागाई दर 2.7% पर्यंत वाढण्याचा अंदाज आहे. हा दर फेडरल रिझर्व्हच्या (Federal Reserve) 2% लक्ष्यापेक्षा खूप जास्त आहे, ज्यामुळे व्याजदर (Interest Rate) धोरणाबाबत निर्णय घेणे कठीण झाले आहे. मार्चमध्ये फेडरल रिझर्व्हने आपले व्याजदर 3.50%-3.75% दरम्यान ठेवले होते. मात्र, काही अधिकाऱ्यांनी महागाई कायम राहिल्यास व्याजदर वाढवण्याचा विचार करण्याची शक्यता वर्तवली आहे. बाजाराला अपेक्षा आहे की फेडरल रिझर्व्ह पुढील धोरण बैठकीत (जी २८-२९ एप्रिल रोजी होणार आहे) सावध भूमिका घेईल.

ऊर्जा क्षेत्राची झेप आणि तंत्रज्ञान क्षेत्राची पिछेहाट

सध्याच्या काळात ऊर्जा क्षेत्राची (Energy Sector) कामगिरी जबरदस्त राहिली आहे; तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे पहिल्या तिमाहीत यात 34% पेक्षा जास्त वाढ झाली आहे. याउलट, तंत्रज्ञान क्षेत्राला (Technology Sector) मात्र संघर्ष करावा लागत आहे. यामुळे हे स्पष्ट होते की सप्लाई चेन इश्यूज (Supply Chain Issues) आणि महागाईसारखे घटक विशिष्ट उद्योगांवर कसा परिणाम करतात.

भू-राजकीय धोके आणि तेलाच्या किमतीतील अस्थिरता

ऐतिहासिकदृष्ट्या, भू-राजकीय तणाव आणि ऊर्जेच्या वाढत्या किमतींमुळे बाजारात घसरण दिसून आली आहे. मार्च २०२६ मध्ये, एस&पी ५०० मध्ये 5.0%, डाऊ जोन्समध्ये 5.2% आणि नॅसडॅक कॉम्पोझिटमध्ये 4.7% घट झाली होती. यावरून असे दिसते की सध्याची बाजारातील स्थिरता हा क्षणिक दिलासा असू शकतो.

युद्धबंदीनंतरही बाजारातील धोके कायम आहेत. हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून (Strait of Hormuz), जो जागतिक तेलाच्या पुरवठ्याचा एक महत्त्वाचा मार्ग आहे, त्याचा पुरवठा 10% पेक्षा कमी क्षमतेवर चालू आहे. इराणने जहाजांना त्यांच्या पाण्यातून जाण्यास सावध केले आहे आणि अमेरिका-इराण कराराची नाजूक स्थिती चिंताजनक आहे. या सततच्या अस्थिरतेमुळे तेलाच्या किमतीत वाढ होण्याची आणि जागतिक महागाई वाढण्याची शक्यता आहे.

वाढती महागाई, ऊर्जेच्या वाढत्या किमती आणि फेडरल रिझर्व्हकडून व्याजदर वाढण्याची शक्यता यामुळे आर्थिक वाढ मंदावू शकते. व्याजदरात वाढ झाल्यास भविष्यातील कर्जाचा खर्च वाढण्याची अनिश्चितता आहे. एस&पी ५०० चे पीई (P/E) रेशो सध्या 25.94 च्या आसपास आहे, जो सध्याच्या उच्च महागाई आणि संभाव्य कठोर आर्थिक धोरणाचे पूर्ण चित्र दर्शवत नाही.

भविष्यातील अनिश्चितता

विश्लेषकांच्या मते, बाजारात अस्थिरता कायम राहण्याची अपेक्षा आहे. युद्धबंदीमुळे बाजाराला तात्पुरता दिलासा मिळाला असला तरी, तेलाच्या पुरवठ्यातील व्यत्यय दूर होण्यास वेळ लागेल. यामुळे २०२६ च्या उत्तरार्धातही तेलाच्या किमती आणि महागाई वाढलेली राहू शकते. २८-२९ एप्रिल रोजी होणारी फेडरल रिझर्व्हची बैठक व्याजदरांबाबतच्या धोरणाबद्दल संकेत देऊ शकते. मध्य पूर्वेतील घडामोडींवर बाजार अत्यंत संवेदनशील राहील, कारण पुन्हा संघर्ष किंवा पुरवठ्यात व्यत्यय आल्यास शेअरच्या किमतीत मोठी घसरण होऊ शकते.