31 जुलै ही आयकर रिटर्न (ITR) भरण्याची अंतिम मुदत जवळ येत आहे. वेळेत आणि अचूक ITR भरल्यास कर सूचना आणि परतावा मिळण्यास होणारा विलंब टाळता येतो. यासाठी वैयक्तिक माहितीची पडताळणी करणे, वार्षिक माहिती विवरणपत्र (AIS) सोबत उत्पन्नाची जुळवाजुळव करणे आणि ई-व्हेरिफिकेशन प्रक्रिया पूर्ण करणे महत्त्वाचे आहे.
योग्य ITR फॉर्म निवडणे आणि वैयक्तिक माहितीची पडताळणी
सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे उत्पन्नाच्या स्रोतानुसार आणि निवासी स्थितीनुसार योग्य ITR फॉर्म निवडणे. चुकीचा फॉर्म निवडल्यास रिटर्न नाकारला जाऊ शकतो किंवा 'सदोष' (defective) ठरवला जाऊ शकतो.
फॉर्मसोबतच, पॅन (PAN) क्रमांक, आधार (Aadhaar) तपशील आणि बँक खाते माहिती यांसारख्या वैयक्तिक माहितीत कोणतीही चूक नसावी. बँक खात्यातील विसंगतीमुळे तुम्हाला मिळणारा परतावा (refund) अडकू शकतो. त्यामुळे, परताव्यासाठी वापरले जाणारे बँक खाते इनकम टॅक्स पोर्टलवर 'प्री-व्हॅलिडेट' (pre-validated) असल्याची खात्री करा.
AIS आणि फॉर्म 26AS सोबत डेटा जुळवा
कर सूचना मिळण्याचं एक मुख्य कारण म्हणजे करदात्याने दिलेल्या माहितीमध्ये आणि कर अधिकाऱ्यांकडे असलेल्या डेटामध्ये तफावत असणं. त्यामुळे, तुम्ही भरलेल्या ITR मधील माहितीची वार्षिक माहिती विवरणपत्र (AIS), टॅक्सपेअर इन्फॉर्मेशन समरी (TIS) आणि फॉर्म 26AS सोबत काळजीपूर्वक तुलना करा.
यामध्ये बँक खात्यातील व्याज, डिव्हिडंड (dividend), शेअर्सची विक्री किंवा मालमत्ता व्यवहार यांसारख्या आर्थिक व्यवहारांची नोंद असते. अनेकदा व्याजाचे उत्पन्न किंवा भांडवली नफा (capital gains) नमूद न केल्यामुळे तफावत दिसून येते. तसेच, फॉर्म 26AS मध्ये नमूद केलेल्या TDS (Tax Deducted at Source) क्रेडिटची तुमच्या रिटर्नमध्ये योग्य नोंद झाली आहे का, हे तपासा. जुळत नसल्यास, कर विभाग स्पष्टीकरण मागू शकतो किंवा अतिरिक्त कर भरण्यास सांगू शकतो.
ई-व्हेरिफिकेशन प्रक्रिया पूर्ण करणे आवश्यक
अनेक करदात्यांना वाटतं की पोर्टलवर सबमिट बटण दाबल्यावर प्रक्रिया पूर्ण होते, पण हे एक सामान्य गैरसमज आहे. रिटर्न सबमिट केल्यानंतर ई-व्हेरिफिकेशन (e-verification) पूर्ण केल्यावरच प्रक्रिया पूर्ण मानली जाते. हे आधार-आधारित OTP, नेट बँकिंग किंवा इतर इलेक्ट्रॉनिक पद्धतींनी सहज करता येते.
निर्धारित वेळेत ई-व्हेरिफिकेशन न केल्यास, इनकम टॅक्स विभाग तो रिटर्न भरलाच गेला नाही असे मानतो. यामुळे उशिरा रिटर्न भरल्याबद्दल दंड लागू शकतो किंवा काही तोटे (losses) पुढे नेण्याची (carry forward) क्षमता गमावली जाऊ शकते. म्हणून, यशस्वी ई-व्हेरिफिकेशननंतर मिळणारी पोचपावती (acknowledgment receipt) तपासणं, ही सर्वात महत्त्वाची अंतिम पायरी आहे.