प्रसिद्ध अर्थतज्ज्ञ Jeffrey Sachs यांनी एक मोठे विधान केले आहे. लोकसंख्येच्या जोरावर भारत २१०० सालापर्यंत जगातील सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था बनू शकतो, असे त्यांनी म्हटले आहे.
बनारसमध्ये आयोजित 'Ancient Wisdom for Modern Challenges' या परिषदेत बोलताना Jeffrey Sachs यांनी भारताच्या अर्थव्यवस्थेबद्दल महत्त्वपूर्ण भाकीत केले आहे. त्यांच्या मते, भारताची वाढती लोकसंख्या ही भारताच्या आर्थिक विकासाचे मुख्य इंजिन ठरेल. शतकाच्या अखेरीस भारताची लोकसंख्या चीनच्या दुप्पट असू शकते, ज्यामुळे श्रमशक्ती आणि एकूणच उत्पादनात मोठी वाढ होण्याची शक्यता आहे.
विकासाच्या अटी आणि आव्हाने
Sachs यांनी स्पष्ट केले की, ही प्रगती आपोआप होणार नाही. भारताला जागतिक स्तरावर अव्वल स्थानी पोहोचण्यासाठी काही महत्त्वाच्या गोष्टींवर लक्ष केंद्रित करावे लागेल:
- शिक्षण: उच्च दर्जाचे शिक्षण आणि कौशल्य विकास.
- पायाभूत सुविधा: रस्ते, बंदरं, ऊर्जा आणि डिजिटल कनेक्टिव्हिटीमध्ये मोठी गुंतवणूक.
- हवामान सुरक्षा (Climate Safety): भविष्यातील संकटांचा सामना करण्यासाठी शाश्वत विकासावर भर देणे.
गुंतवणुकीच्या दृष्टीने महत्त्वाचे
गुंतवणूकदारांनी हे समजून घेणे आवश्यक आहे की, 'एकूण GDP' आणि 'दरडोई उत्पन्न' या दोन वेगवेगळ्या गोष्टी आहेत. GDP वाढला तरी लोकांचे राहणीमान सुधारण्यासाठी विशिष्ट धोरणांची गरज असते. भारताचा वाढता मध्यमवर्ग आणि देशांतर्गत मागणी हे गुंतवणूकदारांसाठी दीर्घकालीन संधीचे लक्षण आहे.
सध्याच्या भू-राजकीय परिस्थितीत भारत हा एक महत्त्वाचा दुवा ठरू शकतो. जागतिक अर्थव्यवस्थेत 'मल्टीपोलर' (Multipolar) ऑर्डरकडे कल वाढत असताना, भारताची भूमिका भविष्यातील जागतिक व्यापारात महत्त्वाची ठरणार आहे. येणाऱ्या काळात सरकार आणि खासगी क्षेत्रातील कॅपिटल स्पेंडिंग (Capital Spending) भारताच्या या महासत्तेच्या दिशेने होणाऱ्या प्रवासात निर्णायक ठरेल.