जपानने थेट हस्तक्षेप केला आणि डॉलरची झाली वाताहत! येनमध्ये मोठी उसळी, मार्केटमध्ये खळबळ

येनमध्ये उसळी, डॉलर कोसळला

जपानच्या हस्तक्षेपानंतर येनमध्ये मोठी तेजी आली. गुरुवारी जपान सरकारने चलन बाजारात (Currency Market) हस्तक्षेप करून आपल्या येनचे (Yen) अवमूल्यन थांबवले. या कारवाईमुळे अमेरिकन डॉलर (U.S. Dollar) मोठ्या प्रमाणात घसरला. डॉलरमध्ये तब्बल 3% ची घसरण झाली, जी डिसेंबर 2024 नंतरची एका दिवसातील सर्वात मोठी घसरण ठरली. ही कारवाई अशा वेळी झाली जेव्हा येन डॉलरच्या तुलनेत अनेक महिन्यांच्या नीचांकी पातळीवर पोहोचला होता. अर्थमंत्री सात्सुकी कातायामा (Satsuki Katayama) यांनी याआधीच 'निर्णायक' कारवाईचे संकेत दिले होते.

जागतिक धोरणे आणि जपानचा हस्तक्षेप

ही घटना आंतरराष्ट्रीय बाजारात इतर देशांच्या धोरणांशी विसंगत आहे. युरोपियन सेंट्रल बँक (ECB) आणि बँक ऑफ इंग्लंड (Bank of England) यांनी महागाई (Inflation) नियंत्रणात ठेवण्यासाठी आपले व्याजदर (Interest Rates) स्थिर ठेवले. अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हने (Federal Reserve) देखील व्याजदर जैसे थे ठेवले, तरीही धोरणात्मक बदलांचे संकेत दिले. या पार्श्वभूमीवर, जपानने आपल्या चलनाचे संरक्षण करण्यासाठी पाऊल उचलले, हे त्यांच्या सततच्या कमी व्याजदराच्या धोरणामुळे (Low Interest Rate Policy) येन कमकुवत होत असल्याचे संकेत देते. ऐतिहासिकदृष्ट्या, जपानच्या चलनविषयक हस्तक्षेपांचा प्रभाव सहसा तात्पुरता असतो.

हस्तक्षेपाच्या मर्यादा आणि पुढील धोके

मात्र, चलन बाजारात हस्तक्षेप करणे ही तात्पुरती मलमपट्टी ठरू शकते. जपानची सततची अत्यंत कमी व्याजदरांची नीती (Ultra-low Interest Rates), ज्यात नकारात्मक दर (Negative Rates) आणि लाँग-टर्म यील्ड्सचे (Long-term Yields) नियंत्रण समाविष्ट आहे, यामुळे अमेरिकन आणि युरोपियन दरांशी मोठी तफावत निर्माण झाली आहे. हा हस्तक्षेप येनची घसरण थांबवू शकतो, पण जोपर्यंत जपान आपल्या चलनविषयक धोरणात (Monetary Policy) बदल करत नाही, तोपर्यंत येनची ताकद टिकवणे कठीण आहे. जपानमधील निर्यातदारांना (Exporters) कमजोर येनमुळे फायदा होत होता, पण येन मजबूत झाल्यास त्यांची स्पर्धात्मकता कमी होऊ शकते. ब्रेंट क्रूड ऑईलच्या (Brent Crude Oil) किमतीही मागणीतील बदलामुळे आणि जागतिक चिंतांमुळे घसरल्या.