जपानी येन (Japanese Yen) डॉलरच्या तुलनेत **161.2** पर्यंत मजबूत झाला आहे. अमेरिकेतील कंपन्यांमधील नोकर कपात आणि जपान सरकारच्या संभाव्य हस्तक्षेपाच्या इशाऱ्यामुळे ही तेजी दिसून येत आहे.
काय घडलं?
गेल्या काही दिवसांपासून डॉलरच्या तुलनेत जपानी येनची किंमत घसरत होती, पण आता येनने 161.2 पर्यंत उसळी घेतली आहे. डॉलर 162.8 च्या पातळीवर पोहोचला होता. जपानचे अर्थमंत्री सात्सुकी कातायामा यांनी स्पष्ट केलं आहे की, करन्सी मार्केटमधील जास्त चढ-उतार रोखण्यासाठी सरकार गरजेनुसार पाऊलं उचलेल.
अमेरिकेच्या नोकरीच्या आकडेवारीचा परिणाम
अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेतील नोकऱ्यांची आकडेवारी अपेक्षेपेक्षा कमी आल्याने येनला मोठा आधार मिळाला आहे. जून महिन्यात अमेरिकेत 57,000 नवीन नोकऱ्या निर्माण झाल्या, जे अंदाजित आकड्यांपेक्षा कमी आहे. बेरोजगारीचा दर 4.2% पर्यंत पोहोचला आहे. यामुळे अमेरिकेचं फेडरल रिझर्व्ह (US Federal Reserve) व्याजदर वाढवण्यासाठी आक्रमक भूमिका घेणार नाही, अशी अपेक्षा वाढली आहे. यामुळे जपान आणि अमेरिकेतील व्याजदरातील तफावत कमी होण्याची शक्यता आहे, जी येनसाठी सकारात्मक आहे.
करन्सी मार्केटमध्ये हस्तक्षेप?
जपान सरकार आपल्या चलनाला (Currency) जास्त घसरण्यापासून वाचवण्यासाठी अनेकदा हस्तक्षेप करतं. याचवर्षी एप्रिल आणि मे महिन्यात, जपानच्या अर्थ मंत्रालयाने येनला आधार देण्यासाठी तब्बल $73 बिलियन पेक्षा जास्त रक्कम खर्च केल्याची माहिती आहे. जपानची मध्यवर्ती बँक, बँक ऑफ जपान (Bank of Japan), फॉरेन एक्सचेंज फंड स्पेशल अकाउंटद्वारे (Foreign Exchange Fund Special Account) हे व्यवहार करते. अशा हस्तक्षेपांमुळे चलनाच्या मूल्यात अचानक मोठे बदल होऊ शकतात.
येन कॅरी ट्रेडवर परिणाम
गुंतवणूकदार 'येन कॅरी ट्रेड' (Yen Carry Trade) वर लक्ष ठेवून आहेत. या स्ट्रॅटेजीमध्ये, कमी व्याजदरावर जपानी येन उधार घेऊन जास्त व्याजदर असलेल्या इतर देशांच्या ऍसेट्समध्ये गुंतवणूक केली जाते. जर जपानी सरकारने हस्तक्षेप केला किंवा बँक ऑफ जपानने आपलं धोरण बदललं, तर या ट्रेडवर परिणाम होऊ शकतो. येन मजबूत झाल्यास, जपानी येनमध्ये घेतलेलं कर्ज परत करणं महाग होऊ शकतं, ज्यामुळे गुंतवणूकदारांना आपली पोझिशन्स विकून टाकावी लागू शकते आणि जागतिक बाजारात अस्थिरता वाढू शकते.
गुंतवणूकदारांनी काय पाहावे?
करन्सी मार्केटमध्ये गुंतवणूक करणाऱ्यांनी जपानच्या अर्थ मंत्रालयाकडून येणाऱ्या करन्सी मार्केट ऑपरेशन्स (Market Operations) संबंधित घोषणांवर लक्ष ठेवावं. तसेच, बँक ऑफ जपानच्या भविष्यातील धोरणात्मक निर्णयांवर लक्ष ठेवणं महत्त्वाचं ठरेल. यामुळे जपानी येनचं इतर प्रमुख ग्लोबल चलनांशी तुलनात्मक आकर्षण कसं राहील, हे ठरेल. यासोबतच, तेलासारख्या ऊर्जा किंमतींमधील बदल जपानच्या व्यापार संतुलनावर (Trade Balance) आणि चलनाची मागणी यावर परिणाम करत राहतील.